چیتگر؛ متهم کردن خاک برای تبرئه سیمان

درختان چیتگر یک‌شبه خشک نشدند. جنگل دست‌کاشت غرب تهران، که بیش از شش دهه در مسیر بادهای غربی پایتخت رشد کرده بود، به‌تدریج با بحران آبیاری، تغییر شرایط اقلیمی و ضعف نگهداری روبه‌رو شد. حالا که درختان خشکیده‌اند و تصویر پاک‌تراشی کاج‌ها در فضای مجازی دست‌به‌دست می‌شود، افرادی که خود را کنشگر محیط‌زیست و منابع طبیعی معرفی می‌کنند، این ادعا را مطرح کرده‌اند که اساساً جنگل‌کاری در این پهنه از ابتدا اشتباه بوده است.

پاسخ به این پرسش، اگر قرار است بر پایه شواهد علمی باشد، نمی‌تواند فقط از روی نقشه خاک داده شود. چیتگر تاریخچه‌ای دارد: درختانی که چند دهه رشد کرده‌اند، منابع آبی که برای نگهداری از آن‌ها به کار رفته و حقابه‌ای که بنا بر گزارش‌های منتشرشده، حدود یک دهه به پارک نرسیده است. نادیده‌گرفتن این تاریخچه و نسبت‌دادن خشکیدگی به نامناسب‌بودن ذاتی خاک، بخش مهمی از مسئله را بیرون از قاب نگه می‌دارد.

  جنگل‌کاری چیتگر؛ تصمیمی برای تهرانِ در حال گسترش

 

«هومن روانبخش»، رئیس بخش تحقیقات جنگل و عضو هیئت علمی مؤسسه تحقیقات جنگل‌ها و مراتع کشور، در گفت‌وگو با «پیام ما» تأکید می‌کند که اصل انتخاب چیتگر برای جنگل‌کاری، با توجه به نیازهای تهران در زمان اجرای طرح، تصمیمی قابل دفاع بوده است.

به گفته او، چیتگر در ارتفاع حدود هزار و ۲۳۰ متری قرار دارد؛ ارتفاعی که در آن انتظار شکل‌گیری جنگل طبیعی مشابه توده‌های بنه و بادام کوهی در ارتفاعات بالاتر تهران وجود نداشته است. عرصه پیش از جنگل‌کاری، عمدتاً مرتعی و دارای درختچه‌ها و درختان پراکنده بوده است. اما هدف جنگل‌کاری نیز بازسازی یک جنگل طبیعی نبود؛ قرار بود فضای سبزی گسترده در غرب تهران ایجاد شود که هم امکان تفرج شهروندان را فراهم کند، هم بخشی از گسترش شهر را مهار کند و هم در مسیر بادهای غربی به جابه‌جایی هوا و کاهش تجمع آلودگی کمک کند.

روانبخش می‌گوید اگر این عرصه جنگل‌کاری نمی‌شد، فشار گسترش شهر می‌توانست بخش بزرگی از آن را به ساخت‌وساز اختصاص دهد. از نگاه او، وجود چند پارک جنگلی برای کلان‌شهری مانند تهران، حتی کمتر از نیاز واقعی آن است. …