خود این ترکیب، پیش از آنکه نام یک جشن یا مناسبت باشد، واجد نوعی تناقض درونی است: هالوین، با پیشینه تاریخی، اسطورهای و فرهنگی مشخص در جهان غرب، حالا با پسوند «ایرانی» به کالایی فرهنگی تبدیل شده که قرار است همزمان هم نشانهای از مدرن بودن باشد و هم بهنحوی به هویت ایرانی تعلق پیدا کند. مسئله البته برگزاری یک جشن متعلق به فرهنگ دیگر نیست؛ مسئله، نوع مواجهه ما با آن فرهنگ و ناتوانی در تشخیص مرز میان تعامل فرهنگی و استحاله هویتی است.
هیچ فرهنگ زندهای در انزوا شکل نمیگیرد و هیچ هویتی را نمیتوان همچون میراثی منجمد و دستنخورده تصور کرد. تاریخ فرهنگ ایرانی خود گواه روشنی بر تأثیرپذیری، گفتوگو، اقتباس و دادوستد با فرهنگهای دیگر است. از یونان و هند تا جهان عرب و اروپا، فرهنگ ایرانی همواره در معرض تأثیرات بیرونی بوده و اتفاقاً بخشی از پویایی خود را از همین مواجههها به دست آورده است.
بنابراین، مخالفت با هالوین یا هر جشن دیگری صرفاً به دلیل خاستگاه غیربومی آن، نه دفاع از هویت فرهنگی است و نه نشانه خودآگاهی تاریخی. فرهنگ، مرزهای گمرکی ندارد که بتوان با بستن آنها از اصالتش محافظت کرد.
اما آنچه در پدیده «هالوین ایرانی» جلب توجه میکند، نه نفس اقتباس فرهنگی، بلکه فقدان آگاهی نسبت به معنای این اقتباس است. ما با نوعی مصرف فرهنگی مواجهیم که در آن، نشانهها و نمادهای یک فرهنگ، بدون درک زمینه تاریخی و معناییشان، از بستر اصلی جدا و به صورت بستهبندیشده مصرف میشوند. کدوهای نارنجی، لباسهای مبدل، اسکلتها، خون مصنوعی و چهرههای ترسناک، به نشانههایی برای نمایش سبک زندگی مدرن و متفاوت تبدیل شدهاند؛ نشانههایی که بیش از آنکه حامل معنایی فرهنگی باشند، کارکردی نمایشی و مصرفی پیدا کردهاند. گویی کافی است چند نماد وارداتی را کنار هم قرار دهیم تا تجربهای از مدرن بودن، جهانی بودن و تعلق به جهان معاصر را بازسازی کنیم.
اینجاست که میتوان از مفهوم «اسکیزوفرنی فرهنگی» داریوش شایگان برای فهم این وضعیت بهره گرفت. …


دانلود از کافه بازار




























































