به گفته بایراکتار، در حال حاضر چارچوب همکاری میان ترکیه و عربستان در حوزه انرژیهای تجدیدپذیر ۲۰۰۰ مگاوات است و قرار است این ظرفیت با توافق جدیدی که در حاشیه کنفرانس اقلیمی سازمان ملل در آنتالیا دنبال میشود، ۳۰۰۰ مگاوات دیگر افزایش پیدا کند.
در صورت اجرای این برنامه، ظرفیت همکاری دو کشور در زمینه پروژههای انرژی پاک به ۵ گیگاوات خواهد رسید؛ رقمی که میتواند زمینهساز اجرای پروژههای بزرگ خورشیدی، بادی و سایر منابع تجدیدپذیر و همچنین افزایش سرمایهگذاری مشترک میان دو کشور باشد. همکاری انرژی میان آنکارا و ریاض وارد مرحله تازهای میشود
توافق جدید میان ترکیه و عربستان را باید در چارچوب تلاش هر دو کشور برای متنوع کردن سبد انرژی و افزایش سرمایهگذاری در منابع تجدیدپذیر بررسی کرد. ترکیه طی سالهای اخیر سرمایهگذاری قابل توجهی در توسعه ظرفیتهای خورشیدی و بادی انجام داده و عربستان سعودی نیز در چارچوب برنامههای اقتصادی و انرژی خود به دنبال افزایش سهم انرژیهای پاک در تولید برق است.
برای ترکیه، همکاری با عربستان تنها به افزایش ظرفیت تولید برق از منابع تجدیدپذیر محدود نمیشود. آنکارا در سالهای اخیر تلاش کرده است با افزایش تولید داخلی نفت و گاز، توسعه انرژیهای پاک و تقویت زیرساختهای انتقال انرژی، وابستگی خود به واردات انرژی را کاهش دهد.
از سوی دیگر، عربستان سعودی به عنوان یکی از بزرگترین تولیدکنندگان نفت جهان، در حال توسعه پروژههای بزرگ انرژی خورشیدی و بادی است تا ضمن حفظ جایگاه خود در بازار جهانی انرژی، بخشی از نیاز داخلی خود به برق را از منابع پاک تأمین کند. ظرفیت تولید برق ترکیه در ۲۵ سال چهار برابر شد
بایراکتار در تشریح روند توسعه بخش انرژی ترکیه، به رشد قابل توجه ظرفیت تولید برق این کشور در حدود یک ربع قرن گذشته اشاره کرد. بر اساس اظهارات وزیر انرژی ترکیه، ظرفیت نصبشده تولید برق این کشور از حدود ۳۲ هزار مگاوات به ۱۲۶ هزار مگاوات افزایش یافته است.
به این ترتیب، ظرفیت نصبشده برق ترکیه طی این دوره تقریباً چهار برابر شده است. ترکیه اکنون از نظر ظرفیت تولید برق در میان کشورهای اروپایی جایگاه بالایی دارد و توسعه زیرساختهای انرژی در این کشور طی سالهای اخیر با سرعت ادامه داشته است.
این رشد تنها به صنعت برق محدود نمانده است. به گفته بایراکتار، تولید نفت ترکیه در این دوره حدود سه برابر شده و صادرات مواد معدنی نیز ۱۰ برابر افزایش یافته است.
وزیر انرژی ترکیه تأکید کرده است که هدف اصلی دولت این کشور، دستیابی به استقلال انرژی است. بایراکتار این هدف را بخشی از چشمانداز ترکیه در «قرن ترکیه» دانسته و بر تلاش آنکارا برای کاهش وابستگی به منابع خارجی تأکید کرده است. افزایش تولید گاز دریای سیاه در برنامه ترکیه
در کنار توسعه انرژیهای تجدیدپذیر، ترکیه برنامه گستردهای برای افزایش تولید منابع هیدروکربوری داخلی دارد. یکی از مهمترین محورهای این برنامه، توسعه میدان گازی دریای سیاه است که در سالهای اخیر به یکی از مهمترین پروژههای انرژی ترکیه تبدیل شده است.
بایراکتار اعلام کرده است که تولید گاز طبیعی داخلی ترکیه از میدانهای دریای سیاه قرار است در سال جاری دو برابر شود و تا سال ۲۰۲۸ به چهار برابر سطح فعلی برسد.
بر اساس برنامه اعلامشده، ترکیه امیدوار است تا سال ۲۰۲۸ بتواند نیاز گازی حدود ۱۷ میلیون خانوار را از محل تولید داخلی تأمین کند. تحقق این هدف میتواند تأثیر قابل توجهی بر کاهش وابستگی ترکیه به واردات گاز داشته باشد و هزینههای تأمین انرژی این کشور را نیز کاهش دهد.
توسعه میدانهای گازی دریای سیاه در کنار سرمایهگذاری در انرژیهای تجدیدپذیر، بخشی از راهبرد گستردهتر آنکارا برای افزایش امنیت انرژی است. ترکیه تلاش میکند از یک سو تولید داخلی نفت و گاز را افزایش دهد و از سوی دیگر، با توسعه انرژی خورشیدی و بادی، وابستگی به سوختهای فسیلی وارداتی را کاهش دهد. تولید نفت میدان گابار از ۸۳ هزار بشکه عبور کرد
ترکیه همچنین در بخش نفت خام داخلی به دنبال افزایش تولید است. یکی از مهمترین منابع جدید نفتی این کشور، میدان گابار در جنوب شرق ترکیه است که طی سالهای اخیر به یکی از نمادهای افزایش تولید داخلی نفت تبدیل شده است.
بر اساس اظهارات وزیر انرژی ترکیه، تولید نفت خام از میدان گابار از ۸۳ هزار بشکه در روز عبور کرده است. افزایش تولید این میدان میتواند به ترکیه کمک کند بخشی از نیاز خود به نفت وارداتی را از منابع داخلی تأمین کند.
در همین حال، عملیات اکتشاف نفت غیرمتعارف در منطقه دیاربکر نیز در دستور کار قرار گرفته است. برآوردهای اولیه مطرحشده از سوی مقامهای ترکیه حاکی از آن است که منابع احتمالی این منطقه میتواند دو تا سه برابر بزرگتر از ذخایر میدان گابار باشد.
محدوده احتمالی این عملیات اکتشافی حدود ۷۲۰۰ کیلومتر مربع اعلام شده است. البته ارزیابی دقیق میزان ذخایر و قابلیت اقتصادی استخراج آن به انجام مطالعات و عملیات اکتشافی بیشتر وابسته است و نمیتوان برآوردهای اولیه را به عنوان ذخایر قطعی در نظر گرفت. بحران تنگه هرمز و اهمیت مسیرهای جدید انرژی
یکی دیگر از محورهای مهم اظهارات بایراکتار، تأثیر تحولات امنیتی منطقه بر مسیرهای انتقال انرژی بود. به گفته وزیر انرژی ترکیه، نگرانیها درباره امنیت تردد کشتیها و اختلال احتمالی در مسیرهای انرژی در منطقه میتواند کشورهای منطقه و بازارهای جهانی را به سمت ایجاد مسیرهای متنوعتر برای انتقال نفت و گاز سوق دهد.
در این چارچوب، ترکیه تلاش میکند موقعیت جغرافیایی خود را به عنوان یک مسیر مهم ترانزیت انرژی تقویت کند. این کشور از سالها پیش به دنبال تبدیل شدن به پل ارتباطی میان تولیدکنندگان انرژی در خاورمیانه، قفقاز و آسیای مرکزی با بازارهای اروپا بوده است.
بایراکتار در همین زمینه به امکان توسعه مسیرهایی برای انتقال نفت عراق از طریق جیحان اشاره کرده است. بندر جیحان در جنوب ترکیه یکی از مهمترین پایانههای صادرات انرژی این کشور به شمار میرود و نقش مهمی در انتقال نفت منطقه به بازارهای جهانی دارد.
وزیر انرژی ترکیه همچنین از امکان بررسی مسیر انتقال گاز قطر از طریق عربستان سعودی، اردن و سوریه به سمت ترکیه و سپس بازارهای اروپایی سخن گفته است. چنین پروژهای در صورت تحقق، میتواند معادلات انتقال گاز در منطقه را تغییر دهد، هرچند اجرای آن به شرایط سیاسی، امنیتی و اقتصادی کشورهای مسیر وابسته خواهد بود. ترکیه به دنبال تقویت جایگاه خود در بازار انرژی منطقه
مجموع این تحولات نشان میدهد که ترکیه به دنبال آن است که همزمان در چند جبهه انرژی حضور خود را تقویت کند. افزایش تولید نفت در میدان گابار، توسعه ذخایر گاز دریای سیاه، گسترش انرژیهای خورشیدی و بادی و همکاری با کشورهای تولیدکننده انرژی مانند عربستان سعودی، بخشهای مختلف این راهبرد را تشکیل میدهند.
در چنین شرایطی، افزایش همکاری انرژیهای تجدیدپذیر میان ترکیه و عربستان سعودی تا سطح ۵۰۰۰ مگاوات میتواند اهمیت قابل توجهی داشته باشد. این همکاری علاوه بر افزایش ظرفیت تولید برق پاک، میتواند زمینه ورود شرکتهای دو کشور به پروژههای مشترک، انتقال فناوری و جذب سرمایهگذاری را نیز فراهم کند.
از سوی دیگر، همکاری آنکارا و ریاض در حوزه انرژی میتواند در صورت توسعه بیشتر، به حوزههای دیگری مانند زیرساختهای انتقال برق، ذخیرهسازی انرژی، فناوریهای نوین انرژی و پروژههای هیدروژن سبز نیز گسترش پیدا کند. اکتشاف انرژی ترکیه در خارج از مرزها
ترکیه علاوه بر توسعه منابع داخلی، به دنبال گسترش فعالیتهای اکتشافی خود در خارج از مرزها نیز است. بایراکتار اعلام کرده است که کشتی لرزهنگاری «اوروج رئیس» قرار است در ماههای سپتامبر یا اکتبر در نزدیکی پاکستان عملیات اکتشافی انجام دهد.
این اقدام نشان میدهد که راهبرد انرژی ترکیه تنها بر منابع موجود در داخل کشور متمرکز نیست و آنکارا تلاش میکند دامنه فعالیتهای اکتشافی خود را به مناطق مختلف گسترش دهد.
ترکیه با توجه به موقعیت جغرافیایی خود میان اروپا، خاورمیانه، قفقاز و آسیای مرکزی، تلاش میکند علاوه بر افزایش تولید داخلی، به یک مرکز مهم تجارت و انتقال انرژی نیز تبدیل شود. در صورت موفقیت این راهبرد، پروژههای تولید برق تجدیدپذیر و زیرساختهای انتقال نفت و گاز میتوانند مکمل یکدیگر باشند.
توافق جدید ترکیه و عربستان سعودی برای اضافه کردن ۳۰۰۰ مگاوات به همکاریهای انرژی تجدیدپذیر، مجموع ظرفیت برنامهریزیشده همکاری دو کشور را از ۲۰۰۰ مگاوات به ۵۰۰۰ مگاوات میرساند. این هدف در شرایطی دنبال میشود که هر دو کشور تلاش دارند سرمایهگذاری در انرژیهای پاک را افزایش دهند و در عین حال امنیت و تنوع منابع انرژی خود را تقویت کنند.
برای ترکیه، این برنامه بخشی از یک راهبرد گستردهتر برای دستیابی به استقلال انرژی است؛ راهبردی که افزایش ظرفیت برق از ۳۲ هزار به ۱۲۶ هزار مگاوات، افزایش تولید گاز دریای سیاه، عبور تولید نفت میدان گابار از ۸۳ هزار بشکه در روز و توسعه فعالیتهای اکتشافی در مناطق جدید را نیز شامل میشود.
در سطح منطقهای نیز افزایش همکاری آنکارا و ریاض میتواند اهمیت بیشتری پیدا کند. توسعه ۵ گیگاوات ظرفیت انرژی تجدیدپذیر در کنار تلاش برای ایجاد مسیرهای متنوع انتقال نفت و گاز، میتواند به ترکیه کمک کند جایگاه خود را به عنوان یکی از مراکز مهم انرژی منطقه تثبیت کند. با این حال، تحقق کامل این اهداف به میزان سرمایهگذاری، سرعت اجرای پروژهها، شرایط بازار انرژی و تحولات سیاسی و امنیتی منطقه بستگی خواهد داشت.
