صربستان پس از ووچیچ؛ دانشجویانی که قدرت را از خیابان به پارلمان رساندند

به گزارش خبرگزاری ایمنا، خیابان‌های بلگراد، پایتخت صربستان، یکشنبه‌شب شاهد شادی گسترده مردم پس از پیروزی فهرست انتخاباتی مورد حمایت جنبش دانشجویی بود. جمعیت زیادی به خیابان‌ها آمدند، خودروها با بوق‌های ممتد شادی خود را نشان دادند و گروه‌هایی با پرچم و شعار این نتیجه را جشن گرفتند. برای بسیاری از حاضران، نتیجه انتخابات نشانه‌ای از امکان تغییر در ساختار قدرتی بود که بیش از یک دهه تحت نفوذ الکساندر ووچیچ و حزب حاکم قرار داشت.

انتخابات پارلمانی ۲۵ اکتبر ۲۰۲۶ صربستان، پس از نزدیک به دو سال اعتراض خیابانی، به عرصه رقابت جنبشی تبدیل شد که از یک حادثه مرگبار آغاز شده بود. دانشجویان توانستند نارضایتی‌های اجتماعی را به نیرویی انتخاباتی تبدیل کنند و رقیب قدرتمند خود را در صندوق‌های رأی به چالش بکشند.

برای درک زمینه این تحول، باید به نوامبر ۲۰۲۴ بازگشت؛ زمانی که فروریختن سایبان بتنی ایستگاه راه‌آهن شهر نووی‌ساد، پرسش‌هایی جدی درباره مسئولیت‌پذیری حکومت، فساد اداری و وضعیت نهادهای عمومی مطرح کرد. حادثه نووی‌ساد؛ جرقه اعتراض‌های سیاسی

آغاز موج اعتراضی صربستان به نوامبر ۲۰۲۴ بازمی‌گردد؛ زمانی که فروریختن سایبان بتنی ایستگاه راه‌آهن نووی‌ساد به کشته‌شدن ۱۶ نفر انجامید. این حادثه به‌سرعت از یک موضوع عمرانی فراتر رفت و به مسئله‌ای سیاسی و اجتماعی تبدیل شد.

معترضان معتقد بودند که چنین فاجعه‌ای را نمی‌توان تنها به نقص فنی یا اشتباه اجرایی نسبت داد. آن‌ها خواستار روشن‌شدن مسئولیت مقام‌ها، بررسی شفاف روند اجرای پروژه و پاسخ‌گویی نهادهای دخیل در طراحی، ساخت و نظارت بر این مجموعه شدند.

در نگاه معترضان، پرسش اصلی این بود که آیا مسئولان در برابر تصمیم‌های خود پاسخ‌گو هستند یا ارتباطات سیاسی و نفوذ افراد قدرتمند مانع پیگیری مسئولیت‌ها می‌شود.

با گسترش اعتراض‌ها، دانشجویان دانشگاه‌های مختلف به یکی از نیروهای اصلی این حرکت تبدیل شدند. تجمع‌های دانشگاهی و راهپیمایی‌ها در شهرهای گوناگون ادامه یافت و مطالبات اولیه به خواسته‌هایی گسترده‌تر درباره مبارزه با فساد، استقلال نهادهای عمومی و اصلاح سازوکارهای حکومتی پیوند خورد.

به این ترتیب، حادثه نووی‌ساد به نمادی از بحران اعتماد عمومی به حکومت و تردیدها درباره توانایی ساختار سیاسی برای اصلاح خود تبدیل شد. …