وقتی آرایش در نوجوانان شرط دوست‌داشتنی بودن می‌شود

علی ثاقبی در گفت‌وگو با ایسنا با اشاره به اینکه برخی نوجوانان به دلیل فشار همسالان برای آرایش کردن دچار اضطراب می‌شوند، اظهار کرد: می‌توان سه وضعیت را تصور کرد؛ نخست، طرد واقعی و صریح که نوجوان به دلیل ویژگی‌هایی مانند جوش، نوع لباس یا آرایش نکردن، توسط دوستان کنار گذاشته می‌شود. وضعیت دوم، «فشار هنجاری ضمنی» که صراحتاً به نوجوان چیزی گفته نمی‌شود، اما جذابیت ظاهری به معیار اصلی محبوبیت در گروه تبدیل شده است و نوجوان احساس می‌کند باید از الگوی آنان پیروی کند.

وی افزود: در حالت سوم، شواهد روشنی از طرد شدن وجود ندارد، اما نوجوان به دلیل اضطراب اجتماعی، عزت‌نفس پایین یا حساسیت بالا به ارزیابی، وقوع آن را قطعی می‌پندارد. از این رو، یک نگاه معمولی، سکوت دوست یا حتی یک شوخی مبهم را به‌عنوان تحقیر مستقیم تعبیر می‌کند. البته آرایش‌نکردن در همه گروه‌ها پیامد یکسانی ندارد و میزان فشار به فرهنگ، مدرسه و کیفیت روابط نیز بستگی دارد.

این روانپزشک با اشاره به اینکه آرایش ممکن است در کوتاه‌مدت اعتمادبه‌نفس نوجوان را افزایش دهد تا با آرامش بیشتری در جمع حاضر شود، تصریح کرد: باید میان «اعتمادبه‌نفس موقعیتی» و «عزت‌نفس پایدار» تفکیک قائل شد. در اعتماد به نفس موقعیتی، فرد در شرایطی خاص مانند یک مهمانی احساس بهتری نسبت به خود دارد، اما در عزت‌نفس پایدار، نوجوان حتی در روزهایی که ظاهرش ایده‌آل نیست و تأیید بیرونی دریافت نمی‌کند، همچنان خود را ارزشمند می‌داند.

ثاقبی خاطرنشان کرد: نگرانی اصلی باید زمانی شکل بگیرد که آرایش کردن به بخشی از الگویی گسترده‌ تبدیل شود؛ الگویی که مقایسه دائمی، شرم از چهره طبیعی، پایش مداوم ظاهر، ترس از طرد و ارزشمندی مشروط را در بر می‌گیرد و بدن و چهره را به‌جای وسیله زندگی به پروژه‌ای دائمی برای کنترل، اصلاح و نمایش بدل می‌کند؛ تا آنجا که بخش قابل‌توجهی از انرژی روانی فرد صرف این پرسش می‌شود که «دیگران مرا چگونه می‌بینند؟»

وی با اشاره به پیامدهای این الگو در افراد آسیب‌پذیر، … …