خراسان شمالی در حاشیه سفر

خراسان شمالی را اگر از روی نقشه نگاه کنیم، استانی در مسیر عبور به مشهد است؛ اما اگر از تاریخ و طبیعت آن عبور کنیم، با سرزمینی مواجه می‌شویم که بخش‌هایی از گذشته ایران را در کاروانسراها، محوطه‌های تاریخی، آیین‌های بومی، روستاهای قدیمی، کویر، جنگل و زیستگاه‌های حیات‌وحش خود نگه داشته است.

مسئله اما همین‌جاست؛ استانی با این حجم از داشته‌های تاریخی و طبیعی هنوز نتوانسته سهم متناسبی از اقتصاد گردشگری کشور به دست آورد. در خراسان شمالی، مسئله کمبود جاذبه نیست؛ مسئله فاصله میان جاذبه و مقصد است. بسیاری از گردشگران از این استان عبور می‌کنند، اما تعداد کمتری آن را به‌عنوان مقصد اصلی سفر انتخاب می‌کنند. میان این دو، زنجیره‌ای از زیرساخت، اقامت، سرمایه‌گذاری، معرفی، دسترسی و مدیریت وجود دارد که هنوز کامل نشده است.

این وضعیت را می‌توان در جاجرم، یکی از شهرستان‌های تاریخی استان، به‌وضوح دید؛ جایی که تاریخ «جاده ابریشم»، کاروانسراها، «سنگ‌نگاره‌های جربت»، آیین‌های محلی، کویر و منطقه حفاظت‌شده «میاندشت» در کنار هم قرار گرفته‌اند، ولی هنوز همه این ظرفیت‌ها به یک بسته منسجم گردشگری تبدیل نشده‌اند. وقتی جاذبه زیاد است، اما گردشگر نمی‌ماند

جاجرم در سه اقلیم متفاوت، مجموعه‌ای از ظرفیت‌های تاریخی، فرهنگی، طبیعی و ناملموس را در خود جای داده است. براساس اطلاعات موجود، حدود ۱۷۰ اثر و بنای تاریخی در این شهرستان شناسایی شده است. ظرفیت‌های شهرستان از بناها و محوطه‌های تاریخی تا درختان کهنسال، سنگ‌نگاره‌های جربت، آیین‌هایی مانند علم‌گردانی و نخل‌گردانی و غذاهای محلی را دربرمی‌گیرد. این تنوع به‌تنهایی نمی‌تواند گردشگری ایجاد کند.

گردشگر امروز برای یک اثر تاریخی سفر نمی‌کند؛ برای تجربه سفر می‌کند و می‌خواهد چند جاذبه را در یک مسیر ببیند، اقامت کند، غذای محلی بچشد، با فرهنگ منطقه آشنا شود و در نهایت با خاطره‌ای متفاوت بازگردد. بنابراین، اگر جاذبه‌های جاجرم جدا از یکدیگر معرفی شوند، هرکدام بخشی از ظرفیت خود را از دست می‌دهند.

راهکار، ایجاد یک مسیر مشخص گردشگری است؛ مسیری که در آن تاریخ جاده ابریشم، کاروانسراها، روستاهای تاریخی، کویر، حیات‌وحش و آیین‌های محلی در یک روایت واحد قرار بگیرند. جاده‌ای که می‌تواند دوباره گردشگر بیاورد …