واشنگتن به صورت ناگهانی قواعد بازی در شرق آسیا را تغییر داد. دونالد ترامپ رئیسجمهور آمریکا، با صدور دستوری غیرمنتظره، مقیاس و تعداد رزمایشهای نظامی مشترک با کره جنوبی را کاهش داده است؛ اقدامی که دقیقاً همان خواستهٔ دیرینهٔ کیم جونگاون، حاکم کره شمالی، برای کاهش تنش در شبهجزیره محسوب میشود.
ترامپ در پلتفرم شخصی خود «تروث سوشال» این تصمیم را با هزینههای بالای مانورها و رفتار محترمانه پیونگیانگ در دوران ریاستجمهوریاش توجیه کرده، اما تحلیلگران معتقدند دلیل اصلی رفتار ترامپ در جای دیگری است: امتناع «لی جهمیونگ» رئیسجمهور کره جنوبی، از همراهی با واشنگتن در جنگ منطقهای ایران باعث شده که ترامپ به فکر انتقامگیری از وی بیفتد. سئول که بیش از ۷۰ درصد نفت و حدود ۳۵ درصد گاز طبیعی مایع خود را از طریق تنگه هرمز از کشورهای خلیج فارس وارد میکند، به سادگی نمیتواند منافع حیاتی خود را در این منطقه به خطر بیندازد و همین موضوع، رابطه قدیمی دو متحد را در آستانه فروپاشی قرارداده است.
این عقبنشینی ترامپ، بیش از هر چیز نشاندهندهٔ نگاه ابزاری او به متحدان سنتی و نیز اذعان ضمنی به جایگاه جدید کره شمالی در معادلات بینالمللی است. پیونگیانگ دیگر در انزوای تحریمی پیشین به سر نمیبرد؛ روسیه و چین عملاً تحریمهای سازمان ملل را نادیده گرفتهاند و همکاری نظامی و فنی میان کره شمالی و مسکو، به نیروهای کیم جونگاون برتری محسوسی نسبت به سربازان کره جنوبی داده است. آزمایشهای اخیر موشکهای کروز با هدایت هوش مصنوعی نیز نشان میدهد که پیونگیانگ نه تنها در عرصه هستهای، بلکه در فناوریهای نوین نظامی نیز گامهای بلندی برداشته است.
در چنین شرایطی، لی جهمیونگ که تغییر لحن واشنگتن را به خوبی حس کرده، ناگهان پیشنهادی غیرمنتظره به پیونگیانگ مطرح کرده است: مذاکره برای امضای پیمان صلح و پایان رسمی جنگی که بیش از ۷۰ سال است به طور رسمی ادامه دارد. اما کیم جونگاون که حالا برگ برندهٔ تازهای در دست دارد، به سادگی این پیشنهاد را نادیده خواهد گرفت و به جای آتشبس، خروج کامل نظامیان آمریکایی از شبهجزیره را دنبال میکند؛ همان هدفی که ایران و روسیه نیز در منطقهٔهای خود پیگیری کرده و خواستار معماری امنیتی جدیدی بدون حضور آمریکا هستند.
در حال حاضر حدود ۲۸ هزار نظامی آمریکایی به طور رسمی در کره جنوبی مستقر هستند و ترامپ نمیتواند به یکباره شمار آنها را کاهش دهد، اما به نظر میرسد که حضور برخی یگانها به صورت چرخشی در خواهد آمد و این، نخستین گام برای کمرنگسازی حضور نظامی واشنگتن در منطقه خواهد بود. این تحولات، کارشناسان غربی را به هشدار واداشته است؛ آنها معتقدند سئول ممکن است در پاسخ به این نااطمینانیها، اعلام کند که قصد تولید سلاح هستهای برای خود را دارد.
کره جنوبی از رآکتورهای هستهای و تخصص فنی کافی برای تولید پلوتونیوم نظامی برخوردار است و برآوردها نشان میدهد که این کشور میتواند ظرف تنها شش ماه، مواد شکافتپذیر لازم برای دهها کلاهک هستهای را تولید کند. موشکهای بالستیک «هیونمو-۴» و «هیونمو-۵» نیز توانایی حمل کلاهکی تا وزن ۸ تا ۹ تن را دارند که این گزینه را به یک تهدید جدی برای توازن منطقه تبدیل میکند. با این حال، سئول مسیر انزوای همسایه شمالی را نخواهد پیمود، از سوی دیگر این کشور میداند که هرگونه حرکت به سمت تسلیحات هستهای، ممکن است با واکنش نظامی پیشدستانهٔ کره شمالی مواجه شده و شبهجزیره را به لبهٔ پرتگاه بکشاند.
در این میان، برخی تحلیلگران چشمانداز دیگری را نیز ترسیم میکنند: کره جنوبی ممکن است به جای مسیر هزینهبر و پرریسک نظامیگری و تولید بمب، به طور کامل به ائتلاف نوظهور کشورهای ضدغربی بپیوندد و با بهرهگیری از مزایای منابع، بازارها و لجستیک این ائتلاف، مسیر جدیدی را برای تأمین امنیت خود انتخاب کند. در چنین سناریویی، سئول میتواند با میانجیگری مسکو، به صلحی پایدار با کره شمالی دست یابد و معماری امنیتی جدیدی در شمال شرق آسیا شکل گیرد که در آن، آمریکا نقشی کمرنگتر از همیشه داشته باشد.
به نظر میرسد در منطقهٔ بحرانی شبهجزیره کره، شکستی دیگر برای واشنگتن در راه است؛ شکستی که نه در میدان نبرد، بلکه در میز مذاکره رقم خواهد خورد و موازنهٔ قدرت را به نفع ائتلافهای نوین و مخالف هژمونی غرب تغییر خواهد داد. آینده نشان خواهد داد که آیا سئول راه بمب را انتخاب میکند یا راه صلح با میانجیگری مسکو را، اما آنچه مسلم است، صفحهای جدید در تاریخ این منطقه در حال ورق خوردن است.
کد خبر 1062935
