گزارش تحقیقی| معمای تازه آب در ایران/ استان‌های بی‌باران و سدهای خالی - تسنیم

خبرگزاری تسنیم ـ فاطمه نیازی| ایران پاییز را در حالی آغاز کرده که در بخش‌هایی از کشور هنوز بارانی ثبت نشده‌است. کسری بارش در هفته‌های نخست سال آبی به بیش از 97 درصد رسیده و بیش از نیمی از ظرفیت مخازن سدها خالی مانده‌است. هم‌زمان، اقیانوس آرام استوایی با ال‌نینویی قدرتمند روبه‌روست که پیش‌بینی‌های جهانی از تداوم آن تا زمستان حکایت دارند. این هم‌زمانی، پرسشی فراتر از قدرت یک پدیده اقلیمی مطرح می‌کند: چرا در شرایطی که ال‌نینو تقویت شده و برای بخش‌هایی از غرب و جنوب‌غرب ایران بارش بیش از نرمال پیش‌بینی می‌شود، نشانه‌های خشکی همچنان در آمار بارندگی و وضعیت منابع آب دیده می‌شود؟ پاسخ را نه در دمای اقیانوس به‌تنهایی، بلکه در فاصله میان پیش‌بینی‌های فصلی، بارش واقعی در مناطق مختلف و آبی باید جست‌وجو کرد که سرانجام به خاک، رودخانه‌ها و مخازن سدها می‌رسد.

در گزارش 8 اکتبر 2026 مرکز پیش‌بینی اقلیمی آمریکا، تقویت ال‌نینو با ناهنجاری دمای سطح آب در محدوده نینو 3.4 در سپتامبر به مثبت 2٫1 درجه سانتی‌گراد رسید. این مقدار در نینو 3 مثبت 3 درجه و در نینو 1+2 مثبت 3٫9 درجه بود. در بخش‌هایی از شرق اقیانوس آرام استوایی نیز دمای سطح آب بیش از 4 درجه بالاتر از میانگین گزارش ش این مرکز احتمال تداوم ال‌نینوی قوی تا بسیار قوی را در بازه ژانویه تا مارس 2027 بیش از 83 درصد برآورد کرده‌است. سازمان جهانی هواشناسی نیز در چشم‌انداز 8 اکتبر خود، از احتمال افزایش بیشتر دمای سطح آب در اقیانوس آرام استوایی طی اکتبر تا دسامبر خبر داد و میانگین ناهنجاری نینو 3.4 را برای این دوره حدود مثبت 3٫7 درجه پیش‌بینی کرد.

اما قدرت ال‌نینو به‌تنهایی مشخص نمی‌کند که بارش در کدام نقطه از ایران، در چه زمانی و با چه شدتی رخ خواهد داد. این پدیده با تغییر گردش عمومی جو می‌تواند بر مسیر سامانه‌های بارشی و توزیع بارندگی اثر بگذارد، اما نتیجه نهایی به وضعیت اقیانوس هند، نوسان مادن ـ جولیان، الگوهای فشار و مسیر حرکت سامانه‌های جوی نیز وابسته است. …