قدم به قدم با بن سلمان پس از پایان جنگ ۴۰ روزه/ آیا ایران به عربستان اجازه ساخت حیاط خلوت امنیتی در منطقه را خواهد داد؟/ روایتی ناگفته از پشت‌پرده سفر قالیباف به عراق!

البته این تنها واقعه امنیتی محسوب نشده و بن سلمان با سفر به فرانسه یک گام دیگر نیز برای همسویی بیشتر برای گرفتن چتر امنیتی نیز برداشته است؛ اما پیمان مکه به دلیل ماهیت منطقه‌ای بیشتر مورد توجه قرار گرفته است.

این پیمان که بر اساس «بند حمله به یکی، حمله به همه» بنا شده است، در بستر جنگ آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران و پیامدهای امنیتی آن برای منطقه شکل گرفته است.

این توافق که بر پایه توافق دوجانبه راهبردی ریاض-اسلام‌آباد در شهریور ۱۴۰۴ بنا شده و ترکیه را نیز در بر می‌گیرد، از حمایت صریح ترامپ نیز برخوردار شده است.

دونالد ترامپ در پلتفرم «تروث سوشیال» از این پیمان استقبال کرد و آن را «گامی بزرگ، جسورانه و مهم» و نشانه‌ای از «همگرایی خاورمیانه» توصیف نمود. پرسش بنیادین این یادداشت آن است که آیا این پیمان نشان‌دهنده کاهش اعتماد کشورهای منطقه به تضمین‌های امنیتی واشنگتن و حرکت به سوی «بازدارندگی جمعی» است، یا باید آن را در چارچوب «برون‌سپاری امنیت» توسط آمریکا و تغییر رویکرد این کشور در مدیریت منطقه تحلیل کرد؟

پیمان مکه، حاصل یک فرآیند تدریجی و برنامه‌ریزی‌شده است. بر اساس گزارش‌ها، مذاکرات این توافق از اکتبر ۲۰۲۳ (مهر ۱۴۰۲) و همزمان با جنگ غزه آغاز شده بود. نقطه عطف اولیه، امضای «توافقنامه دفاع راهبردی مشترک» میان عربستان و پاکستان در شهریور ۱۴۰۴ (سپتامبر ۲۰۲۵) بود.

این توافق دوجانبه با حضور نظامی پاکستان در خاک عربستان (استقرار نیروهای پاکستانی در پایگاه‌های هوایی شرق عربستان از فروردین ۱۴۰۵) همراه شد. در نهایت، در ۱۶ مرداد ۱۴۰۵، محمد بن سلمان، رجب طیب اردوغان و شهباز شریف طی نشستی در مکه، توافقنامه سه‌جانبه را امضا کردند.

متن کامل این توافق منتشر نشده است، اما بر اساس بیانیه‌های رسمی، محورهای اصلی آن عبارت‌اند از: «بازدارندگی جمعی در برابر هرگونه تجاوز» و «هرگونه حمله مسلحانه به یکی از سه کشور، حمله به همه تلقی خواهد شد.

در سطح عملیاتی، سه کشور متعهد به ایجاد «سازوکار همکاری سیاسی-نظامی» با مشارکت وزیران امور خارجه، دفاع و رؤسای ستاد کل نیروهای مسلح شده‌اند. …