تلاش برای پادرمیانی و آشتی

 یکی از درخشان‌ترین آموزه‌های قرآن، دعوت به آشتی، پیوند دل‌ها و خاموش کردن آتش کینه‌ها ست. قرآن نمی‌خواهد جامعه مؤمنان میدان رقابت‌های فرساینده، نزاع‌های بی‌پایان و گسستن پیوندهای انسانی باشد؛ بلکه آن را جامعه‌ای می‌خواهد که در آن، مهر بر کینه، گفت‌وگو بر خصومت و آشتی بر دشمنی غلبه داشته باشد.

 

 از همین رو، در آغاز سوره انفال، پس از آنکه سخن از غنیمت‌های جنگ به میان می‌آورد، نگاه مؤمنان را از مال و منفعت به سرمایه‌ای والاتر معطوف می‌سازد و می‌فرماید:

﴿فَاتَّقُوا اللَّهَ وَأَصْلِحُوا ذَاتَ بَیْنِکُمْ وَأَطِیعُوا اللَّهَ وَرَسُولَهُ إِنْ کُنْتُمْ مُؤْمِنِینَ﴾

«از خدا پروا کنید، روابط میان خود را اصلاح نمایید و اگر ایمان دارید، از خدا و پیامبرش فرمان ببرید.» (انفال: ۱)

 این آیه، حقیقتی ژرف را آشکار می‌سازد: استواری جامعه، تنها با عبادت‌های فردی تحقق نمی‌یابد، بلکه در گرو پاسداشت پیوندهای انسانی است. قرآن تنها از مؤمنان نمی‌خواهد که از نزاع و دشمنی بپرهیزند، بلکه آنان را فرا می‌خواند که هرگاه شکافی میان دل‌ها پدید آمد، برای ترمیم آن پیش‌قدم شوند و میان انسان‌ها پل دوستی و اعتماد بسازند.

 تعبیر بلند «اصلاح ذات‌البین» نیز تنها به معنای پایان دادن به یک مشاجره نیست؛ بلکه دعوتی است به بازسازی اعتمادهای آسیب‌دیده، زدودن غبار کینه از دل‌ها، التیام زخم‌های روابط انسانی و استوار ساختن بنیان همبستگی اجتماعی. جامعه‌ای که مردمانش در برابر اختلاف‌ها بی‌تفاوت نمانند و آشتی را رسالت خود بدانند، از تفرقه، نفرت، دوقطبی شدن و فرسایش سرمایه اجتماعی در امان خواهد ماند.

 از همین رو، در فرهنگ … …