تاوانی که سرمایه‌ یک عمر شد | چرا آقای خودکار بیک از پدر سیلی خورد؟

همشهری آنلاین _ ثریا روزبهانی، روزنامه‌نگار: در مرام کاسبان قدیم بازار تهران، دخل و ترازو فقط ابزار دادوستد نبود، محک ایمان و عیار شرف بود. برای علی‌اکبر رفوگران نوجوان که نخستین گام‌های شاگردی را در حجره‌ پدری برمی‌داشت، مرز باریک میان زرنگی کاسبکارانه و دست‌اندازی به حق مردم همیشه با کتاب و درس روشن نمی‌شد؛ گاهی یک تلنگر سخت، چنان این مرز را در جان حک می‌کرد که اثرش تا کهنسالی باقی می‌ماند. آن تنگلرها هنوز هم تن پیرمرد ۹۷ساله تهران قدیم را می‌لرزاند.

او می‌گوید: «تابستان‌ها که از درس و مدرسه فارغ می‌شدم، پیش پدرم در بازار کار می‌کردم؛ بعدها هم که اصلاً آمدم و کنار دست خودش ماندگار شدم. یک روز تابستانی، مأموری از طرف یکی از ادارات دولتی وارد حجره شد و سیاهه‌ای از اجناس مورد نیازش را دست من داد. از میان اقلامی که آن مأمور می‌خواست، تقریباً نیمی را در دکان داشتیم و نصف دیگرش را نداشتیم. از این حجره به آن حجره دویدیم، از همکاران بازار کسری بار را امانی گرفتیم و همه‌اش را وسط حجره‌ کوچک پدر کپه کردیم. ساعت از سه بعدازظهر گذشته بود؛ نه من ناهار خورده بودم و نه اسماعیل‌آقا. از گرسنگی و خستگی رمقی برایمان نمانده بود. در میان آن هیاهو و انباشت جنس، خریدار دولتی به من گفت: «صورت این اجناس را بنویس.» من هم فاکتور را نوشتم. بعد برگشت و گفت: «حالا یک صورت دیگر هم برای من بنویس، با این قیمت‌هایی که من می‌گویم.» من نوجوان بی‌خبر از همه‌جا، بدون ذره‌ای سوءنیت، قلم برداشتم و هر قیمتی که او گفت در صورت‌حساب دوم نوشتم. درست در همین بحبوحه، پدرم از راه رسید. رو به من کرد و پرسید: «صورت را نوشتی؟» گفتم: «بله، اینجاست.» گفت: «من خودم پولش را تحویل می‌گیرم.» اما همین که کاغذها را ورق زد، چشمش افتاد به دو تا صورت‌حساب! با تعجب پرسید: «این چیه؟» گفتم: «این آقا گفت یک صورت دیگر هم با این مبالغ بالاتر بنویس.» هنوز کلامم … …