[اکبر حیدری] میدان تقابل قدرت‌ها

در این میان، اظهارات سرلشکر محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران، درباره شرایط مذاکره با آمریکا، شروط هفت‌گانه تهران، آینده تنگه هرمز و احتمال گسترش دامنه پاسخ نظامی ایران، اهمیت ویژه‌ای دارد.

رضایی در گفت‌وگو با شبکه المیادین و در جریان سفر خود به روسیه تأکید کرده است که در شرایط فعلی مذاکراتی میان ایران و آمریکا جریان ندارد و تهران همچنان منتظر پاسخ روشن واشنگتن به شروط اعلام‌شده خود است. او همچنین بر این موضع تأکید کرده که تنگه هرمز بدون تحقق مطالبات ایران باز نخواهد شد و هیچ‌یک از مواد هسته‌ای غنی‌شده کشور نیز از ایران خارج نمی‌شود.

این اظهارات را باید فراتر از یک موضع‌گیری رسانه‌ای ارزیابی کرد. پیام اصلی تهران آن است که هرگونه توافق احتمالی نباید صرفاً به معنای عقب‌نشینی ایران در برابر فشارهای نظامی و اقتصادی باشد. از نگاه مقام‌های ایرانی، مذاکره زمانی می‌تواند به نتیجه برسد که تضمین‌های لازم برای حفظ منافع ملی و رفع فشارهای تحمیلی فراهم شود. در مقابل، واشنگتن نیز با تکیه بر ابزارهای اقتصادی، فشار دریایی و تهدید نظامی تلاش می‌کند امتیازات مورد نظر خود را به دست آورد. همین تضاد منافع، مسیر دستیابی به یک توافق پایدار را دشوار کرده است.

یکی از مهم‌ترین محورهای این تقابل، تنگه هرمز است؛ آبراهی راهبردی که امنیت آن تنها به کشورهای ساحلی محدود نمی‌شود و بخش مهمی از اقتصاد جهانی به تردد ایمن کشتی‌ها در آن وابسته است. هرگونه اختلال در این مسیر می‌تواند قیمت نفت، هزینه حمل‌ونقل دریایی، بیمه کشتی‌ها و حتی امنیت غذایی بسیاری از کشورها را تحت تأثیر قرار دهد. از همین رو، تنگه هرمز در شرایط کنونی به یکی از مهم‌ترین اهرم‌های ژئوپلیتیکی در معادلات تهران و واشنگتن تبدیل شده است. …