نادرشاه از کدام تبار بود ترک یا کرد؟

نام نادرشاه بیشتر با لشکرکشی‌ها و پیروزی‌های نظامی شناخته می‌شود؛ بااین‌حال، برای شناخت خاستگاه او باید از میدان‌های نبرد فاصله گرفت و به کوچ‌راه‌ها، مناسبات ایلی و آبادی‌های مرزی خراسان بازگشت. در این جغرافیا بود که خانواده نادر زندگی می‌کردند و نخستین زمینه‌های حضور او در عرصه قدرت فراهم شد. پرسش از «اصالت نادرشاه» نیز تنها یک پاسخ جغرافیایی ندارد. نام ایل، شاخه خانوادگی، زادگاه و موقعیت اجتماعی پدر، موضوعاتی مرتبط اما متفاوت‌اند. همچنین تاریخ ایل افشار را نباید به تاریخ خاندان سلطنتی افشاریه محدود کرد. چنان‌که جواد مکاری یوردشاهی در معرفی کتاب «تاریخ افشار» نوشته میرزا رشید ادیب‌الشعرا توضیح می‌دهد، سرگذشت سیاسی این ایل در دوره‌های صفوی، افشاری، زند و قاجار دنبال می‌شود؛ بنابراین، پادشاهی نادر تنها بخشی از تاریخی طولانی‌تر است. [۸] قرقلو؛ روشن‌ترین حلقه در تبار نادر

صریح‌ترین گزارش درباره وابستگی خانوادگی نادر در «عالم‌آرای نادری» دیده می‌شود. محمدکاظم مروی، مورخ روزگار نادرشاه، هنگام معرفی خانواده او از امامقلی‌بیگ نام می‌برد و تصریح می‌کند که وی «از تیره قرقلو» بود. مروی محل زندگی این خانواده را نواحی ابیورد و دره‌جز معرفی می‌کند و از دو برادر امامقلی‌بیگ، به نام‌های بیگتاش و بابر، نیز یاد می‌کند. [۱، ص ۶]

احمد کسروی در مقاله «ایل افشار» نیز نادرشاه را از طایفه قرخلو می‌داند. در منابع بررسی‌شده، «قرقلو» و «قرخلو» دو صورت نوشتاریِ نام شاخه‌ای هستند که نادر به آن تعلق داشت. ازاین‌رو، انتساب او به افشارها صرفاً نتیجه نام‌گذاری سلسله‌اش نیست؛ این وابستگی در گزارش‌های مربوط به خانواده و سال‌های پیش از سلطنت او نیز آمده است. [۳، ص ۶۰۱]

افشارها شاخه‌های متعددی داشتند. کسروی از نام‌هایی مانند پاپالو، کوسه‌احمدلو، ارشلو، امرلو و بکشلو یاد می‌کند. البته شباهت نام‌ها، به‌ویژه وجود پسوند «لو»، برای اثبات افشاری‌ بودن یک طایفه کافی نیست. او مشخصاً هشدار می‌دهد که شاملو را نباید شاخه‌ای از افشار شمرد؛ شاملو خود ایلی جداگانه بود. این تمایز، مانع از آن می‌شود که نام‌های مشابه به شجره‌نامه‌ای واحد تبدیل شوند. [۳، ص ۶۰۱]

افشارها ترک بودند یا مغول؟ …