جنگ هوش مصنوعی زیر زمین جریان دارد؛ چین چگونه آمریکا را به گروگان گرفت؟/ سلطه خاموش پکن بر اقتصاد آینده

اقتصاد۲۴- رقابت بر سر هوش مصنوعی، برخلاف تصویری که از آن در ذهن بسیاری از مردم وجود دارد، تنها در آزمایشگاه‌های فناوری، مراکز پردازش داده و شرکت‌های سازنده تراشه جریان ندارد. پشت هر تراشه پیشرفته، هر دیتاسنتر بزرگ و هر سامانه هوش مصنوعی، زنجیره‌ای از مواد معدنی قرار گرفته که استخراج، فرآوری و تأمین آنها به یکی از مسائل مهم امنیت اقتصادی و ملی کشور‌ها تبدیل شده است.

در این رقابت، چین موقعیتی به دست آورده که حتی پیشرفته‌ترین شرکت‌های فناوری آمریکا نیز نمی‌توانند به سادگی از آن عبور کنند. پکن فقط یکی از بزرگ‌ترین تولیدکنندگان تجهیزات الکترونیکی جهان نیست؛ این کشور در بخش مهمی از زنجیره تأمین مواد معدنی حیاتی نیز جایگاهی دارد که می‌تواند به ابزار فشار اقتصادی و سیاسی تبدیل شود.

بنا بر داده‌های بانک جهانی چین حدود ۹۹ درصد تولید گالیوم فرآوری‌شده جهان و ۶۹.۲ درصد تولید معدنی عناصر خاکی کمیاب را در اختیار دارد. در مقابل، جمهوری دموکراتیک کنگو با سهم ۵۲ درصدی از تولید تانتالیوم جهان، در جایگاهی قرار گرفته که اهمیت آن برای زیرساخت‌های الکترونیکی و سخت‌افزار‌های پیشرفته کمتر از موقعیت چین نیست.

این ارقام نشان می‌دهد که قدرت در اقتصاد آینده فقط در اختیار کشور‌هایی نیست که محصول نهایی را طراحی می‌کنند؛ کشور‌هایی که مواد اولیه و مسیر تأمین آن را کنترل می‌کنند نیز می‌توانند بر سرعت توسعه فناوری، هزینه تولید و حتی تصمیم‌های سیاسی قدرت‌های بزرگ اثر بگذارند. چین چگونه بازار هوش مصنوعی جهان را قبضه کرد؟

گالیوم یکی از نمونه‌های روشن این وضعیت است. این فلز کمتر شناخته‌شده در تولید نیمه‌رسانا‌های پیشرفته، تجهیزات مخابراتی، سامانه‌های راداری و قطعات الکترونیکی کاربرد دارد. ترکیبات گالیوم در ساخت برخی تراشه‌های پرقدرت و کم‌مصرف به کار می‌روند و در فناوری‌هایی که به عملکرد بالا و مدیریت بهتر انرژی نیاز دارند، اهمیت ویژه‌ای پیدا کرده‌اند.

نکته مهم این است که گالیوم معمولاً به‌عنوان محصول اصلی یک معدن استخراج نمی‌شود؛ بلکه عمدتاً محصول جانبی فرآوری بوکسیت برای تولید آلومینیوم و در برخی موارد فرآوری روی است. به همین دلیل، تولید این فلز به زیرساخت صنعتی و توانایی بازیابی آن از جریان‌های فرآوری وابسته است. …