برای حرفه وکالت، این موضوع از یک جهت اهمیت ویژه دارد: وکیل در جریان انجام وظیفه به اطلاعاتی دسترسی پیدا میکند که گاه خصوصیترین اطلاعات مالی، خانوادگی، تجاری یا شخصی موکل است. بنابراین پرسش اصلی این است که چگونه میتوان از ظرفیت هوش مصنوعی برای افزایش سرعت و کیفیت خدمات حقوقی بهره گرفت، بیآنکه اعتماد موکل، محرمانگی اطلاعات پرونده و استقلال حرفهای وکیل مورد آسیب واقع شود.
محرمانگی؛ اصلی قدیمی با چالشی جدید
حفظ اسرار موکل از اصول دیرینه حرفه وکالت است و در حقوق جمهوری اسلامی ایران نیز صرفاً یک توصیه اخلاقی محسوب نمیشود. ماده ۳۰ قانون وکالت مصوب ۲۵ بهمن ۱۳۱۵ مقرر میدارد:
«وکیل باید اسراری را که به واسطه وکالت از طرف موکل مطلع شده و همچنین اسرار مربوطه به حیثیات و شرافت و اعتبارات موکل را حفظ نماید.»
مقررات جدیدتر نیز همین اصل را تأکید و تکمیل کردهاند. ماده ۹ آییننامه اجرایی لایحه قانونی استقلال کانون وکلای دادگستری مصوب ۱۴۰۰، روابط کاری وکیل با موکل و مشاوره حرفهای میان آنان را اصولاً محرمانه میداند و بند ۱ ماده ۱۲۵ همان آییننامه، افشای اسرار موکل را ـ اعم از اینکه مربوط به امر وکالت یا شرافت، حیثیت و اعتبار او باشد ـ مستوجب مجازات انتظامی درجه پنج قرار داده است.
بنابراین در حقوق ایران با فقدان «اصل محرمانگی» مواجه نیستیم. مسئله امروز، نحوه اجرای این اصل در محیطی است که قانونگذار سنتی با پدیدههایی مانند هوش مصنوعی مولد، پردازش ابری، ذخیره داده نزد ارائهدهندگان خارجی و انتقال اطلاعات پرونده به سامانههای هوشمند روبهرو نبوده است. …
