از تاریخ استعمار تا تجربه نوجوانانه

شاید پاسخ را نباید در تفاوت گوشی‌ها، شبکه‌های اجتماعی و ابزار‌های ارتباطی جست‌و‌جو کرد. نوجوان امروز همچنان می‌خواهد دیده شود، سؤال بپرسد، هویت خود را پیدا کند، با دیگران ارتباط بگیرد و جهان اطرافش را بفهمد؛ همان نیاز‌هایی که نوجوانان نسل‌های قبل نیز با آنها روبه‌رو بوده‌اند. آنچه تغییر کرده، بیش از آن‌که «نیاز» باشد، «بستر» پاسخ دادن به این نیازهاست. همین تفاوت، کار فرهنگی برای نوجوان را با یک سؤال جدی مواجه می‌کند: آیا باید برای نسل امروز نسخه‌ای کاملا متفاوت نوشت یا کافی است همان مفاهیم و دغدغه‌های همیشگی را با زبان و ابزار‌های تازه روایت کرد؟ برای بررسی این مسأله و همینطور پویش هیستطوری سراغ دکتر میثم مهدیار، جامعه‌شناس و استاد دانشگاه علامه طباطبایی، رفتیم.

 نوجوان امروز تا چه اندازه با نوجوانان نسل‌های گذشته متفاوت است؟ آیا واقعا با نسلی کاملا متفاوت مواجه‌ایم؟

برخلاف برخی بازنمایی‌ها که تلاش می‌کنند نوجوانان امروز و نیاز‌های آنان را کاملا متفاوت از نوجوانان نسل‌های گذشته معرفی کنند، نیاز‌های اساسی این گروه، به‌ویژه در حوزه‌های فکری، فرهنگی و اجتماعی، تغییر چندانی نکرده است.

گاهی نوجوان امروز به‌عنوان نسلی کاملا متفاوت با نسل‌های قبل و صاحب جهانی متفاوت معرفی می‌شود، اما نباید از این تفاوت، شکافی عمیق و بنیادین میان نسل‌ها ساخت. آنچه بیش از همه تغییر کرده، ابزار‌ها و شیوه‌های ارتباطی است، نه نیاز‌های اساسی نوجوانان.

نیاز‌های فرهنگی، اجتماعی و نیاز‌های اساسی نوجوانان همچنان تا حد زیادی مشابه گذشته است و آنچه بیش از همه دستخوش تغییر شده، ابزار و شیوه ارتباط است.

 پس اگر نیاز‌های اساسی نوجوان تغییر چندانی نکرده، مهم‌ترین تفاوت نوجوان امروز با نسل‌های قبل را باید در کجا جست‌و‌جو کرد؟

نوجوانان امروز نسبت به نسل‌های گذشته با طیف بسیار گسترده‌تری از ابزار‌های ارتباطی و رسانه‌ای مواجه‌اند و بخش قابل‌توجهی از زندگی، ارتباطات و دریافت‌های آنان در همین فضا‌ها شکل می‌گیرد. به همین دلیل، نمی‌توان برای ارتباط با نوجوان امروز همان شیوه‌هایی را به کار گرفت که شاید در گذشته جواب می‌داده است. محتوای فرهنگی و اجتماعی و همچنین فرآیند انتقال این مفاهیم و جامعه‌پذیر کردن نوجوانان نیز باید تا حد زیادی در همان فضای رسانه‌ای که نوجوانان در آن حضور دارند، دنبال شود. …