بازار
سؤال اصلی این گزارش دقیقاً همین‌جاست: آیا این ارقام نجومی، یک «تعرفه» به معنای اقتصادی آن است یا چیزی دیگر با لباس تعرفه؟
برای پاسخ، نمی‌توانیم از عدد شروع کنیم. باید از منطق شروع کنیم. تا ندانیم دولت‌ها در جهان اصلاً چرا تعرفه می‌گیرند، نمی‌توانیم داوری کنیم که تعرفه‌های سنگین برای آیفون منطقی، عادلانه و کارآمد است یا نه. آیا پشت این دیوار قیمتی، صنعتی در حال حمایت است؟ شغلی در حال حفظ شدن است؟ رقابت ناعادلانه‌ای در حال اصلاح است؟ یا فقط مصرف‌کننده ایرانی در حال پرداخت بهایی است که هیچ‌جا در زنجیره تولید به او برنمی‌گردد؟
به همین دلیل، این گزارش در گام اول به سراغ منطق جهانی تعرفه می‌رود و بعد آن منطق را مثل یک خط‌کش روی تجربه ایران می‌گذارد.
تعرفه وارداتی در ساده‌ترین تعریف، مالیات یا عوارضی است که دولت هنگام ورود کالا به قلمرو گمرکی از واردکننده دریافت می‌کند. پرداخت‌کننده رسمی آن واردکننده است، اما بار نهایی آن تقریباً همیشه به مصرف‌کننده منتقل می‌شود. به تعبیر سازمان تجارت جهانی، تعرفه یک شکاف میان قیمت جهانی و قیمت داخلی ایجاد می‌کند. اگر قیمت جهانی کالایی صد دلار باشد، با تعرفه ده درصدی، قیمت داخلی آن صد و ده دلار می‌شود و ده دلار مابه‌التفاوت به خزانه دولت واریز می‌گردد.
اما این تعریف حسابداری، همه ماجرا نیست. تعرفه یکی از قدیمی‌ترین و سیاسی‌ترین ابزارهای حکمرانی اقتصادی است. دولت‌ها با یک عدد ظاهراً فنی، درباره این‌که چه چیزی تولید شود، چه کسی کار کند، چه کالایی مصرف شود و حتی با کدام کشور چگونه مذاکره شود تصمیم می‌گیرند. …
