صنایع دستی؛ حلقه گمشده‌گذار اکولوژیک ایران

در چنین شرایطی، مفهوم «گذار اکولوژیک» به یکی از کلیدواژه‌های اصلی سیاست‌گذاری جهانی تبدیل شده است.‌گذار اکولوژیک به معنای حرکت از نظام‌های تولید و مصرف پرآلاینده و وابسته به سوخت‌های فسیلی به سوی الگوهایی است که کمترین فشار و تخریب را بر محیط زیست تحمیل می‌کنند. در این میان، بسیاری از کشورها به دنبال فناوری‌های پیچیده، هوش مصنوعی، انرژی‌های پاک و صنایع سبز هستند؛ اما گاه پاسخ برخی از مهم‌ترین چالش‌های زیست‌محیطی در تجربه زیسته بشر نهفته است. یعنی در بطن دانش‌های بومی و شیوه‌های تولیدی که هزاران سال در جوامع محلی وجود داشته‌ و در عین حالی که توانمندسازی جوامع را موجب شده‌اند، همزیستی مسالمت آمیزی با طبیعت و منابع آن داشته‌اند. مثال بارز و کهن این موضوع، صنایع دستی و هنرهای سنتی است.

در نگاه اول، صنایع دستی ممکن است صرفاً بخشی از میراث فرهنگی ملموس یا ناملموس به نظر برسد، اما از منظر محیط زیست، این حوزه یکی از بارزترین الگوهای اقتصاد چرخشی در تاریخ بشر محسوب می‌شود. اقتصاد چرخشی بر کاهش مصرف منابع، افزایش طول عمر محصولات، استفاده مجدد از مواد و به حداقل رساندن تولید پسماند استوار است؛ اصولی که هزاران سال قبل از به‌وجود آمدن ادبیات علمی توسعه پایدار، در بسیاری از رشته‌های صنایع دستی جریان داشته‌اند.  …