کشتی‌ای که نفتش را به دریا می‌ریزد و به مقصد نمی‌رسد

علیرضا محمودی فرد – پسادکترای حرفه‌ای آینده‌پژوهی، پژوهشگر و مدرس دانشگاه‌ها بگذارید داستان را از یک پارادوکسِ دیوانه‌کننده شروع کنیم: ایران بر روی دریایی از گاز و نفت نشسته، اما زمستان‌ها، مدارس را به‌دلیل کمبود گاز تعطیل می‌کند. تابستان‌ها، قطعی برق، صنعت را فلج می‌سازد.

ما نه با «کمبود انرژی»، که با «اسرافِ فاجعه‌بار» و «مدیریتِ وارونه» روبه‌رو هستیم. گویی ملوانی هستیم بر عرشه‌ی یک نفتکشِ غول‌پیکر، که از شدت تشنگی در حال مرگ است، اما به‌جای نوشیدن از محموله‌اش، دیوانه‌وار بشکه‌ها را سوراخ می‌کند و در اقیانوس خالی‌شان می‌سازد. این، تراژدی انرژی در ایران است؛ تراژدی‌ای که راه‌حلش نه در حفر چاه‌های بیشتر، که در یک «انقلاب ذهنی و حکمرانی» نهفته است.

نخستین و عمیق‌ترین زخم، «توهم ارزانی» است. انرژی در ایران، نه یک کالای ارزشمند، که یک «حقِ مسلّمِ رایگان» پنداشته می‌شود. وقتی قیمت برق و گاز، کسری از هزینه‌ی واقعی تولید آن باشد، مصرف‌کننده به هیولایی سیری‌ناپذیر بدل می‌شود.

چرا باید پنجره‌ی اتاقش را ببندد، درحالی‌که گازِ تقریباً مجانی، خانه را چون کوره‌ای داغ نگه داشته و او پنجره را باز می‌کند تا خنک شود؟ این رفتار، حماقتِ فردی نیست؛ نتیجه‌ی مستقیم «سیاست قیمت‌گذاریِ فاجعه‌بار» است. تا وقتی سیگنال قیمت، «فراوانی» را فریاد می‌زند، فرهنگِ «صرفه‌جویی» یک شعارِ بی‌مخاطب باقی می‌ماند. مطالب پیشنهادی پژوهشکده علوم زمین به نیروگاه خورشیدی مجهز شد ۱۴۰۴/۰۸/۱۰ برگزاری سومین كنفرانس و نمایشگاه بین المللی بهینه‌سازی مصرف و بهره‌وری انرژی ایران ۱۴۰۳/۰۷/۱۱

مدیریت بهینه، با «واقعی‌سازی تدریجی قیمت‌ها» آغاز می‌شود. این جراحی اقتصادی، درد دارد، اما دردِ مرگِ تدریجی با نزاریِ انرژی، بسیار کشنده‌تر است. …