جبهه‌گیری در برابر «عذرخواهی» یعنی خشکاندن یک نهال نوپا

شنیدن جمله  عذرخواهی از زبان معاون اول رئیس‌جمهور، احتمالا وزنی بیش از یک واکنش معمولی دارد. محمدرضا عارف روز پنجشنبه ۲۶ شهریور در جمع استادان دانشگاه گفت: «ما واقعاً از مردم عذرخواهی می‌کنیم، شرمنده‌ایم که امروز دخل و خرج مردم‌مان، به‌خصوص حقوق‌بگیرها، جوابگو نیست.» این سخن، در کنار عذرخواهی‌های پیشین مسعود پزشکیان، تصویری می‌سازد که شاید بتوان آن را نشانه‌ای از وفاداری دولت به پاسخ‌گویی در برابر مردم دانست؛ وفاداری‌ای که در شرایط دشوار، کمیاب‌تر و در عین حال ارزشمندتر می‌شود.

پزشکیان، رئیس جمهور نیز پیش‌تر، در پایان سفر استانی به گلستان در بهمن ۱۴۰۴، گفته بود: «ما خود را خدمتگزار ملت می‌دانیم و از مشکلاتی که مردم متحمل شده‌اند صمیمانه عذرخواهی می‌کنیم.» و در مواردی دیگر نیز بابت نقص‌ها و نارسایی‌ها از مردم عذر خواسته بود. این تداوم، اگر از زاویه‌ای مثبت نگریسته شود، حاکی از آن است که دولت دست‌کم کوشیده است فاصله‌ی میان مقام و مردم را با زبان پذیرش کاهش دهد؛ زبانی که در تاریخ سیاسی ما کمتر شنیده شده است.

دولت چهاردهم از همان آغاز کار خود در وضعیتی خاص قرار گرفت. کشور درگیری و جنگ. جنگی که سایه خود را بر همه‌ی تصمیم‌ها  افکنده. در چنین فضایی، انکار مشکلات معیشتی آسان‌تر از پذیرش آن‌هاست. اما وقتی معاون اول دولت می‌گوید دخل و خرج حقوق‌بگیران با هزینه‌های زندگی تناسب ندارد، این سخن می‌تواند نقطه‌ی آغاز گفت‌وگویی صادقانه باشد، نه پایان آن. مردمی که در همین جنگ با تابآوری بالا مقاومت کردند، نیازمند بهبود شرایط معیشتی خود هستند و این انتظار نابجایی نیست که حق شهروندان است. روایت بخشی از واقعیت از سوی منتقدان

با این حال، برخی منتقدان، خطاب به آقای معاون اول هشدار داده‌اند که «بیش از این مردم را عصبانی نکنید». این هشدار، بخشی از حقیقت را در خود دارد. تکرار عذرخواهی بدون نتیجه‌ی ملموس، می‌تواند اثر آن را کم‌رنگ کند و حتی به ناامیدی بیفزاید. اما نباید در برابر فرهنگی که هنوز در حال شکل‌گیری است، سد بست. …