مکث: «سلسله یادداشتهای انرژی و اقتصاد» مجموعهای از یادداشتهای مستقل و تحلیلی درباره انرژی و اقتصاد ایران و جهان است که با زبانی ساده برای عموم نوشته شدهاند. هر یادداشت موضوعی جداگانه دارد و مطالعه آن به مطالب پیشین نیاز ندارد.
برق فقط یک کالای مصرفی نیست؛ زیرساختی حیاتی برای زندگی روزمره، فعالیت اقتصادی، سلامت و امنیت جامعه است. ازاینرو، اختلال گسترده در شبکه برق میتواند بهسرعت بخشهای دیگر را نیز تحت تأثیر قرار دهد. در ایران، محدودیت تولید، رشد مصرف و وابستگی نیروگاهها به سوخت، از مهمترین چالشهای داخلی این شبکهاند.
ماشاالله تابعجماعت، معاون وزیر نیرو، در گفتوگو با خبرنگاران که خبرگزاری مهر در ۱۹ آبان ۱۴۰۵ منتشر کرد، اعلام کرد ناترازی برق در تابستان امسال از حدود ۲۰ هزار مگاوات در سالهای گذشته به حدود ۱۰ هزار مگاوات کاهش یافته است. این بهبود مهم است، اما به معنای برطرفشدن مشکلات ساختاری نیست.
بر اساس گزارش اداره اطلاعات انرژی آمریکا در اکتبر ۲۰۲۴، حدود ۸۵ درصد برق ایران در سال ۲۰۲۲ از گاز طبیعی تولید شده بود؛ وابستگیای که در زمان کمبود گاز میتواند تأمین برق را با مشکل روبهرو کند.
در کنار این چالشهای داخلی، جنگ و حمله به زیرساختها نیز میتواند شبکه برق را با خسارتهایی فراتر از کمبود معمول تولید مواجه کند. بر اساس گزارش آژانس بینالمللی انرژی(IEA)، حملات روسیه در سال ۲۰۲۴ حدود ۹ گیگاوات از ظرفیت تولید برق اوکراین را از بین برد. همچنین خانوارهای اوکراینی در سال ۲۰۲۵ در مجموع ۱٬۹۵۱ ساعت، معادل حدود ۸۱ روز تجمعی، خاموشی را تجربه کردند.
این تجربه نشان میدهد که حتی شبکهای با ظرفیت تولید قابل توجه نیز در برابر تخریب زیرساختها آسیبپذیر است. بنابراین، مسئله فقط تولید برق بیشتر نیست؛ بلکه توان شبکه برای تحمل اختلال، حفظ خدمات حیاتی و بازگشت سریع به شرایط عادی نیز اهمیت دارد. پایداری و بازیابی شبکه چگونه تأمین میشود؟
تهدیدهای شبکه برق میتوانند از کمبود سوخت و خرابی تجهیزات تا سیل، زلزله، حملات فیزیکی و سایبری را دربرگیرند. مجموعه اقدامهای زیر میتواند احتمال گسترش اختلال را کاهش داده و بازگشت برق را پس از بحران سرعت ببخشد: …


دانلود از کافه بازار































































































































































