حقوق ناکافی؛ پرستاران را به اضافه‌کاری ناخواسته می‌کشاند

اسماعیل شریعتی فعال صنفی حوزه ‌پرستاری در یادداشتی به سلامت نیوز نوشت: امروز در نظام سلامت با واقعیتی مواجه هستیم که شاید کمتر به ابعاد آن توجه شده است؛ واقعیتی به نام اضافه‌کاری اجباری پرستاران. بسیاری از پرستاران تمایلی به حضور طولانی‌تر در محیط کار ندارند، چراکه ماهیت این حرفه به‌تنهایی سرشار از فشار، مسئولیت و فرسودگی است؛ اما وقتی درآمد یک پرستار پاسخگوی هزینه‌های اولیه زندگی نیست، چاره‌ای جز پذیرش اضافه‌کاری برای بسیاری از آن‌ها باقی نمی‌ماند.

پرستاری از حساس‌ترین مشاغل کشور است؛ حرفه‌ای که در سخت‌ترین لحظات زندگی بیماران، از مراقبت‌های ساده تا شرایط بحرانی و اورژانسی، در کنار مردم حضور دارد. بدون اغراق می‌توان گفت بخش بزرگی از بار نظام سلامت بر دوش پرستاران است، اما متأسفانه سطح حقوق و مزایای این قشر با سختی کار، مسئولیت‌های حرفه‌ای و فشارهای جسمی و روانی آن‌ها تناسب کافی ندارد.

امروز بسیاری از پرستاران برای تأمین نیازهای معمول زندگی، نه برای رفاه بیشتر، بلکه برای جبران فاصله میان درآمد و هزینه‌ها مجبور به اضافه‌کاری هستند. در واقع اضافه‌کاری برای بخشی از جامعه پرستاری دیگر یک انتخاب نیست؛ بلکه به یک ضرورت معیشتی تبدیل شده است. شرایطی که باعث می‌شود پرستار از زمان استراحت، زندگی خانوادگی و سلامت خود هزینه کند تا بتواند چرخ زندگی را بچرخاند.

از طرف دیگر، تورم و افزایش مداوم هزینه‌های زندگی در سال‌های اخیر باعث شده قدرت خرید کارکنان نظام سلامت کاهش پیدا کند و نظام حقوق و دستمزد نتواند همگام با شرایط اقتصادی حرکت کند. نتیجه این وضعیت، فشار مضاعف بر گروه‌هایی است که مانند پرستاران، با سخت‌ترین شرایط کاری فعالیت می‌کنند.

این در حالی است که پرستاری در قوانین کشور جزو مشاغل سخت و زیان‌آور شناخته می‌شود؛ چراکه شیفت‌های شب، ایستادن‌های طولانی، مواجهه با بیماری و مرگ، فشارهای روانی و مسئولیت مستقیم در مراقبت از جان انسان‌ها، بخشی از واقعیت این شغل است. فلسفه حمایت از مشاغل سخت، کاهش فرسودگی و حفظ سلامت کارکنان است؛ اما امروز شاهد شرایطی هستیم که پرستار علاوه بر تحمل سختی‌های شغل خود، به دلیل مشکلات معیشتی مجبور به کار بیشتر و تحمل فشار مضاعف است.

ادامه این روند تنها مسئله‌ای مربوط به پرستاران نیست؛ بلکه یک زنگ خطر برای نظام سلامت کشور محسوب می‌شود. پرستاری که خسته، فرسوده و نگران تأمین هزینه‌های زندگی باشد، طبیعتاً با چالش‌های بیشتری در مسیر ارائه خدمات مواجه خواهد شد. افزایش فرسودگی شغلی، کاهش انگیزه، خروج نیروهای باتجربه و تأثیر بر کیفیت خدمات درمانی، پیامدهایی است که باید جدی گرفته شود.

امروز بیش از هر زمان دیگری نیازمند تصمیم‌های اساسی برای اصلاح وضعیت معیشتی و کاری پرستاران هستیم. هدف نباید این باشد که پرستار برای جبران درآمد ناکافی، ساعت‌های بیشتری کار کند؛ بلکه باید شرایطی فراهم شود که یک پرستار بتواند با یک شغل و یک نوبت کاری، زندگی خود را اداره کند و مجبور نباشد برای تأمین حداقل‌های زندگی، از سلامت و آرامش خود هزینه کند.

توجه به معیشت پرستاران، در حقیقت توجه به سلامت مردم است؛ زیرا نظام سلامت بدون پرستار توانمند، باانگیزه و برخوردار از آرامش شغلی نمی‌تواند مأموریت اصلی خود را به بهترین شکل انجام دهد.