جای خالی پول، سرمایه و کارآفرینی در نظریات نوبلیست‌ها | چرا مدل‌های نوکینزی از توضیح چرخه‌های تجاری ناتوان‌اند؟

پارادایم کینزی در دوران رکود تورمی دهۀ ۱۹۷۰ آسیب دید. تورم قیمت‌ها و بیکاری به‌طور هم‌زمان افزایش یافتند و این امر به تردیدهای گسترده‌ای دربارۀ مدل‌های قدیمی کینزی انجامید، درحالی‌که کینزی‌های وفادار به این مکتب شتاب‌زده می‌کوشیدند توضیحاتی برای این وضعیت ارائه دهند. افزون بر این، آشکار شد که تابع مصرف کینزی در برابر بررسی‌های تجربی تاب نمی‌آورد ــ‌به این معنا که درآمد قابل‌تصرف، آن‌گونه که مدل‌های اولیۀ کینزی فرض می‌کردند، پیش‌بینی‌کنندۀ چندان خوبی برای مصرف کل نبود.

این نقطۀ عطف در تاریخ اندیشۀ اقتصادی، شاخه‌های تازه‌ای پدید آورد و برخی شاخه‌های موجود را تقویت کرد. پیش‌تر، ساموئلسون، هیکس، سولو و دیگران کینزی‌گرایی قدیم را به‌شکل رسمی صورت‌بندی کرده و با نئوکلاسیک‌گرایی درآمیخته بودند؛ و بدین‌ترتیب، از جمله، مدلIS-LM و منحنی فیلیپس را به وجود آورده بودند. میلتون فریدمن چارچوب پول‌گرایی را رواج داد و بسط بخشید و مدعی شد که رکود تورمی دهۀ ۱۹۷۰ نتیجۀ سیاست پولی انبساطی بوده است. آثار فریدمن راه را برای اقتصاددانان بعدی (مانند لوکاس و بارو) هموار کرد تا انتظارات عقلایی و برخی مفروضات تعادل خرداقتصادی را در مدل‌های کلان بگنجانند. این مدل‌ها نشان می‌دادند که سیاست تثبیت اقتصادی کینزی مطابق انتظارات عمل نمی‌کرد. دستاوردمان از این تحولات این‌ها بود: نظریۀ چرخۀ تجاری واقعی، نوکینزگرایی، یک سنتز نئوکلاسیک جدید، واکنش‌های پساکینزی، مدل‌های تعادل عمومی پویای تصادفی (DSGE)، قانون تیلور و متأسفانه، پل کروگمن.

اجماع جریان اصلی اقتصاد که از دل این آمیزۀ درهم‌وبرهم بیرون آمده، چنین است که کینز در بسیاری از موارد حق داشت، اما چارچوب نظری او به «بنیان‌های خرد» نیاز دارد. استفاده از متغیرهای کلان اشکالی ندارد، اما باید به خاطر داشته باشیم که این متغیرها برآمده از فعالیت‌های در سطح بنگاه‌ها و خانوارها هستند. راه‌حل؟ کافی است چند مدل نئوکلاسیکی از رفتار مصرف‌کننده و بنگاه را در مدل‌های DSGE بگنجانیم و مطمئن شویم که این کنشگران به آینده می‌نگرند و تصمیم‌هایشان را با توجه به آن اتخاذ می‌کنند. جایزۀ یادبود نوبل اقتصاد ۲۰۲۶ …