هوش مصنوعی و آینده آموزش علوم انسانی

طی چند سال اخیر ظهور و رشد همه جانبه هوش مصنوعی بدل به بخشی از عرصه های گوناگون حیات روزمره آدمیان در سراسر جهان شده است. این رشد چنان سریع و فراگیر است که بعضی دولت مردان شرط پیشتاز بودن کشورهای شان در عرصه رقابت با سایر ملت ها و کشورها را منوط به برنده شدن در میدان رقابت بر سر این پدیده می دانند؛ و حتی صحبت از تشکیل وزارت خانه های هوش مصنوعی درمیان است. از این رو به نظر می رسد که آینده، آینده هوش مصنوعی است.

  بی گمان تشریح همه ابعاد گسترش و رشد کاربرد هوش مصنوعی کاری بی پایان و لذا ناممکن است؛ چرا که هوش مصنوعی هر روز سر از قلمروهای تازه ای درمی آورد و حتی می تواند باب ورود به سرزمین های ناشناخته ای را بگشاید. لذا به عنوان یک دانش آموخته علوم انسانی مایلم از انبوه روزافزون پرسش های پیرامون هوش مصنوعی اندکی به پرسش از نسبت هوش مصنوعی و علوم انسانی بپردازم. نسبت علوم انسانی و هوش مصنوعی چیست؟ یا چگونه باید باشد؟ ادعای نگارنده این سطور این است که:  این علوم انسانی است که باید تفکر درباره هوش مصنوعی را در بربگیرد و نه اینکه هوش مصنوعی بستر تولید علوم انسانی و تفکر گردد.

  این روزها در محیط های آموزشی و پژوهشی شاهدیم که همه با شگفتی و نوعی حس مرعوب شدگی و حتی با ولع از هوش مصنوعی و قدرت آن در پیشبرد کارهای شان سخن می گویند و جملاتی از این دست زیاد به گوش می رسد:

«با هوش مصنوعی هم زمان در حال نوشتن چند مقاله و انجام چند پروژه هستم».

«ظرف چند روز پایان نامه ام را با هوش مصنوعی جمع کردم!»

«چند صد صفحه متن انگلیسی را به هوش مصنوعی دادم و ظرف چند ثانیه آن را ترجمه کرد!»

«با ظهور هوش مصنوعی دیگر نیازی به مترجم و ویراستار نیست!»

و...

  کاربرد هوش مصنوعی در دانش های دیگر، همچون پزشکی و مهندسی، ناگزیر و احتمالا مطلوب است. بنیاد این دانش ها بر محاسبه، تجربه و آزمایش است و هوش مصنوعی ابزاری است که می تواند در خدمت این اهداف باشد و روند امور را سرعت ببخشد و دقیق سازد. اما بنیاد علوم انسانی بر مواجهه با متن هم به معنای گسترده آن، هر آنچه ما را به تأمل و درنگ وا دارد، و هم به معنای خاص آن یعنی متون مکتوب حیطه این دانش هاست؛ و متن جای تأنی است نه تعجیل! …