بازار
یمن برای ایرانیان تنها یک مختصات جغرافیایی یا کانون راهبردی تجاری نبود، بلکه پیوندی است که در یک سر آن اسطوره‌های بنیادین شاهنامه و آیین‌های کهن برون‌همسری جریان دارد و در سر دیگر آن، عقلانیت ژئوپلیتیک روزگار خسرو انوشیروان ساسانی و تجلیات نوری در مکتب اشراق سهروردی. بازخوانی حضور یمن در سنت تاریخی و ادب فارسی نشان می‌دهد که چگونه جغرافیای خاکی در سیر سده‌ها، به جغرافیایی رمزی، حماسی و معنوی ارتقا یافته است.
ژئوپلیتیک ساسانی و نبرد در جنوب عربستان کنونی؛ رویارویی دو امپراتوری
در سده ششم میلادی، موازنه قدرت در خاورمیانه میان دو ابرقدرت آن روزگار، یعنی شاهنشاهی ایران ساسانی و امپراتوری بیزانس (روم شرقی)، پیوسته در حال دگرگونی بود. عربستان و به‌ویژه یمن به سبب اشراف بر تنگه باب‌المندب و شاهراه بازرگانی اقیانوس هند و دریای سرخ، کانونی حیاتی برای جریان ابریشم و ادویه به شمار می‌رفت. در این برهه، پادشاهی مسیحی آکسوم (حبشه) با حمایت آشکار قیصر روم، خاک یمن را به اشغال درآورد. تسلط حبشیان بر یمن به معنای بسته‌شدن حلقه محاصره اقتصادی علیه ایران و محروم شدن دربار تیسفون از نظارت بر آبراه‌های جنوبی بود.
فرمانروایان حبشی، به‌ویژه ابرهه که داعیه گسترش نفوذ مسیحیت رومی در سراسر شبه‌جزیره را داشت و به مکه نیز تاخت، نظامی سخت‌گیرانه بر مردم بومی تحمیل کردند. پس از مرگ ابرهه، مسروق بن ابرهه بر اریکه نشست و خشونت علیه اشراف حمیر شدت گرفت. امیران یمنی که هویت قومی و پایگاه سیاسی خود را بربادرفته می‌دیدند، در جست‌وجوی نیرویی رهایی‌بخش برآمدند. سیف بن ذی‌یَزَن، از واپسین شاهزادگان خاندان حمیری، ابتدا در پی استمداد از امپراتور کنستانتینوپل برآمد؛ اما دریافت که هم‌کیشی قیصر با حبشیان مانع از هرگونه همراهی است. ازاین‌رو، به وساطت نعمان بن منذر، حاکم لخمی حیره که تحت‌الحمایه ساسانیان بود، راه تیسفون را در پیش گرفت و در بارگاه خسرو انوشیروان بار یافت. …
