هیولای نه‌چندان دوست‌داشتنی

به بهانۀ تجدید چاپ مجموعه داستان کوتاه هیولا محسن امیریوسفی بعد از سال‌ها توقیف به قلم؛ ایمان حامی‌خواه؛ عکاس

شعارزدگی بدترین خصوصیت یک داستان است. روایت باید ضمنی باشد. هر چه پرده‌پوش‌تر بهتر. محسن امیریوسفی هرچقدر در سینما بلد است چگونه شعار دهد و در عین فریاد کشیدن و رو بودن مخصوصاً در «آشغال‌های دوست‌داشتنی» و «خواب تلخ» در ورطۀ سطحی‌نگری نمی‌افتد، اما به نظر می‌رسد در داستان در این زمینه موفق عمل نکرده است. به‌جز قصۀ اول که حس و حالی شبیه به قصه‌های ریموندکارور دارد، داستان‌های دیگر بلندگوی بزرگی در دست دارند و در گوش مخاطب فریاد می‌کشند. مجموعه داستان «هیولا» چند سالی توقیف بوده است و به تازگی مجوز چاپ دومش صادر شده و راهی کتاب‌فروشی‌های شهر شده است. هشت داستان کوتاه در پانصد نسخه. ساختار داستان‌ها اکثراً به شدت سینمایی است، انگاری سیناپس‌هایی است که امیریوسفی برای فیلم‌هایی که نساخته در رویاهایش ساخته و حالا در کلمات پرورانده است. خشونتی عریان با لباس طنز پوشانده شده و آدم‌های قصه عموماً در فضایی نمایشی مهم‌ترین مسائل تاریخی و اجتماعی و سیاسی را به سخره گرفته‌اند. در بعضی از داستان‌ها ویژگی اغراق‌آمیز و خشونت و طنز در حد متعادلی وجود دارد، دقیقاً مشابه فیلم «خواب تلخ» و در بعضی دیگر در حد بسیار بسیار زیادی از حد بیرون شده است و سر از شعارزدگی درمی‌آورد مثل داستان دوم «نوزاد» و در حد اعلی در داستان سوم «دوئل در تیسفون» که البته دقیقاً همین روش اغراق و خرق عادت در بیان شخصیت‌ها، در فیلم «آشغال‌های دوست‌داشتنی» به درستی روایت شده بود اما در اکثر داستان‌ها فشل و شعارزده باقی می‌ماند. داستان اول «ناجی» دارای سبکی جداگانه از بقیه قصه‌هاست یک روایت قوی و سرراست از زندگی و اضمحلال و از دست رفتن و ناامیدی و امیدواری. یک روایت به اندازه و کافی و تا حدی قوی که هوشمندانه در ابتدای کتاب انتخاب شده است و خواننده را ترقیب به خواندن بقیه داستان‌ها می‌کند هر چند این اتفاق متأسفانه دوباره تکرار نمی‌شود. داستان آخر «هیولا» که اسم … …