صورت‌حساب پنهان بی‌ثباتی‌های اقتصادی | هزینه‌ شوک‌های اقتصادی چگونه به نسل‌های آینده منتقل می‌شود؟ | خط قرمز سیاست‌گذاری در جنگ با فقر

به گزارش اقتصادنیوز، بحران‌های اقتصادی معمولاً با رصد متغیرها و شاخص‌های اقتصادی سنجیده می‌شوند. اینکه تورم چقدر افزایش یافت، درآمد حقیقی خانوار چقدر کاهش پیدا کرد، چند نفر شغلشان را از دست دادند و چند درصد از جمعیت به زیر خط فقر رفتند. اما این قسمتی از کوه یخ است که ما می‌بینیم و ممکن است بخش‌های مهم‌تری از هزینه‌های بحران در آمارها دیده نشوند.

«صبا نوبری » در گزارشی شماره 651 هفته‌نامه «تجارت فردا» نوشت: وقتی خانواری برای عبور از دوره تورم، جنگ، تحریم یا رکود ناچار می‌شود از مخارج درمان، آموزش و تغذیه کم کند، دارایی بفروشد، پس‌اندازش را مصرف کند یا فرزندش را زودتر وارد بازار کار کند، بحران امروز می‌تواند ظرفیت درآمدزایی خانواده را برای سال‌های آینده کاهش دهد. در این صورت، شوک اقتصادی هم فقر ایجاد می‌کند و هم فقر را ماندگار می‌کند و حتی ممکن است آن را موروثی کند.

این فرآیند می‌تواند از یک جهش ارزی آغاز شود. افزایش نرخ ارز قیمت کالاها را بالا می‌برد و قدرت خرید حقوق‌بگیران را کاهش می‌دهد. خانوار ابتدا مصرف کالاهای غیرضروری را کم می‌کند، اما اگر فشار ادامه پیدا کند، نوبت به مخارجی می‌رسد که در ظاهر می‌توان آنها را به تعویق انداخت. برای مثال مراجعه پزشکی و مصرف دارو کاهش پیدا می‌کند، غذای باکیفیت از سفره دور می‌شود، آموزش به کالای دور از دسترس تبدیل می‌شود، کلاس‌های مهارتی و سرمایه‌گذاری روی فرزندان متوقف می‌شود و مخارج رفاهی به حداقل می‌رسد.

در کوتاه‌مدت این رفتار راهی برای بقای خانواده است، اما در بلندمدت می‌تواند به کاهش سرمایه انسانی تبدیل شود. برای خانوار فقیر اوضاع خیلی بدتر است. خانواده برخوردار می‌تواند هنگام بحران از پس‌انداز استفاده کند، دارایی بفروشد یا وام بگیرد. خانوار کم‌درآمد معمولاً چنین ضربه‌گیری ندارد. اگر شبکه بانکی نیز همزمان با بحران اعتبار را محدود کند، امکان هموارسازی مصرف کمتر می‌شود. در نتیجه همان شوک اقتصادی برای دو خانوار با درآمد متفاوت، آثار بلندمدت کاملاً متفاوتی بر جای می‌گذارد. …