دروغ گفتن در کودکان؛ چه زمانی دروغ‌گویی بخشی از رشد طبیعی است و چه زمانی باید نگران شد؟

زهرا غلامی قره‌شیران ، دکترای روان‌شناسی کودک؛ دروغ گفتن در کودکی دلایل متفاوتی دارد و برای شناخت آن باید ابتدا به سن و مرحله رشد کودک توجه کرد. کودکان خردسال هنوز در حال یادگیری تفاوت میان واقعیت، خیال و خواسته‌های ذهنی خود هستند. برای مثال، ممکن است کودک داستانی را تعریف کند که از نظر بزرگسالان واقعی نیست، اما خودش مرز روشنی میان تصور و واقعیت در نظر نگیرد. چنین رفتاری همیشه دروغ‌گویی آگاهانه محسوب نمی‌شود و باید متناسب با سن و میزان درک کودک بررسی شود.

با افزایش سن، کودکان به‌تدریج متوجه می‌شوند که دیگران از افکار و اطلاعات درونی آن‌ها آگاه نیستند. همین توانایی می‌تواند باعث شود گاهی برای پنهان کردن اشتباه، جلوگیری از تنبیه یا رسیدن به خواسته خود، واقعیت را تغییر دهند. بنابراین، دروغ‌گویی ممکن است دلایل مختلفی داشته باشد؛ از خیال‌پردازی و آزمودن واکنش بزرگسالان گرفته تا ترس، خجالت، اجتناب از پیامدهای رفتار یا تلاش برای جلب توجه.

نکته مهم این است که نباید درباره شخصیت کودک تنها بر اساس یک یا چند مورد دروغ قضاوت کرد. به جای آنکه سریع او را «دروغ‌گو» بنامیم، بهتر است بررسی کنیم چه اتفاقی افتاده، کودک چه احساسی داشته و چرا تصور کرده گفتن حقیقت برایش دشوار است. ترس از تنبیه؛ یکی از دلایل پنهان‌کاری کودکان

گاهی کودک برای آنکه از تنبیه، سرزنش یا واکنش تند والدین در امان بماند، حقیقت را پنهان می‌کند. تصور کنید کودکی وسیله‌ای را شکسته است. اگر تجربه‌های قبلی به او نشان داده باشند که اعتراف به اشتباه با فریاد، تحقیر یا تنبیه شدید همراه می‌شود، ممکن است برای فرار از این شرایط بگوید که کار او نبوده است. در چنین موقعیتی، دروغ‌گویی می‌تواند راهی برای فرار از پیامد ناخوشایندی باشد که کودک انتظارش را دارد.

بیشتر بخوانید:  اگر فرزندتان شما را هنگام رابطه زناشویی دید، این اشتباه‌ها را نکنید

این مسئله به معنای آن نیست که والدین باید در برابر هر رفتاری بی‌تفاوت باشند یا برای اشتباه‌ها هیچ پیامدی در نظر نگیرند. تفاوت مهمی میان تعیین حد و مرز روشن و واکنش تحقیرآمیز وجود دارد. کودک باید بداند رفتار نادرست پیامد دارد، اما در عین حال بتواند بدون ترس شدید درباره اتفاقی که افتاده صحبت کند. …