وقتی دین به اتاق طراحی هوش مصنوعی می‌رسد

شرکت‌های فناوری از متفکران دینی درباره شخصیت اخلاقی مدل‌های هوش مصنوعی نظر می‌خواهند. منتقدان نگران‌اند که تبدیل دین به فهرستی از قواعد، بعضی سنت‌ها را برجسته و بعضی دیگر را تحریف کند.

وقتی از یک دستیار هوش مصنوعی درباره اختلاف خانوادگی، تربیت کودک یا مسئولیت در برابر دیگران سؤال می‌کنیم، پاسخ همیشه به اطلاعات محدود نمی‌ماند. اینکه دستیار کجا توصیه کند، کجا تردید نشان دهد و چه زمانی از همراهی با خواسته ما خودداری کند، به انتخاب‌هایی درباره رفتار مطلوب آن وابسته است. پشت لحن آرام پاسخ، پرسشی دشوار قرار دارد: چه کسی تعیین کرده چه رفتاری درست‌تر است و کدام اصول اخلاقی باید مرجع باشند؟

گزارشی تازه در «آسوشیتدپرس» این پرسش را پس از آشکار شدن مراجعه شرکت‌های هوش مصنوعی به اندیشمندان و علمای دینی دنبال می‌کند. تمرکز گزارش بر «آنتروپیک»، سازنده «کلود»، است؛ هرچند به دیدار نمایندگان «متا»، «گوگل» و «آمازون» با واتیکان و فعالیت «مایکروسافت» در ارتباط با نهادهای دینی هم اشاره می‌کند.

موضوع، تلاش برای استفاده از سنت‌های دینی و فلسفی در شکل‌دادن به اخلاقیات مدل‌های هوش مصنوعی است. «سم آلتمن»، مدیرعامل «اوپن‌ای‌آی»، در سال ۲۰۲۵ گفته بود چت‌جی‌پی‌تی باید چیزی شبیه میانگین وزنی دیدگاه‌های اخلاقی بشر را بازتاب دهد. میانگین وزنی بدون تعیین وزن ممکن نیست و همین تعیین وزن، انتخابی است که باید دید با کیست.

پس افزون بر اینکه کدام دین یا مکتب به گفت‌وگو دعوت شده، باید دید از آن گفت‌وگو چه چیزی انتخاب می‌شود، چه کسی آن را به دستور آموزش مدل تبدیل می‌کند و هنگام اختلاف، تصمیم با کیست. از گفت‌وگو تا رفتار مدل

آنتروپیک در توضیحی که ۲۹ اردیبهشت ۱۴۰۵ منتشر کرد، گفته است با پژوهشگران، روحانیان، فیلسوفان و متخصصان اخلاق از بیش از ۱۵ گروه دینی و میان‌فرهنگی گفت‌وگو کرده است. هدف اعلام‌شده، بهره‌گرفتن از دیدگاه‌های دینی، غیردینی و سیاسی برای شکل‌دادن به رفتار کلود است. شرکت تأکید می‌کند که قصد ندارد مدل را با جهان‌بینی یک سنت مشخص منطبق کند. …