آرامش قبل از طوفان؟

در چنین فضا و بستری،دونالد ترامپ رئیس‌جمهور آمریکا با لحنی تهدیدآمیز هشدار داده است که: «دیگر نباید شعار مرگ بر آمریکا و مرگ بر اسرائیل شنیده شود »؛ جملات و گزاره‌هایی که نباید آن را صرفاً شعار تبلیغاتی یا زبان‌بازی ساده سیاسی و در ادامه لفاظی های جنجالی اش دانست، بلکه استفاده از چنین گزاره‌هایی در شرایط کنونی معنایی هشداردهنده دارد. پیامی که خطاب به تهران فرستاده می‌شود تا ایران به خواسته ترامپ تن دهد و امتیازاتی بگیرد که او بتواند آن را در داخل آمریکا و در برابر پایگاه حمایتی خود دستاورد جلوه دهد.

به نظر می‌رسد فهم صحیح از معادله کنونی مستلزم توجه به سه لایه به‌هم‌ پیوسته است. نخست لایه داخلی آمریکایی، دوم لایه منطقه‌ای و سوم لایه دیپلماسی میانجی.

در لایه نخست، ترامپ با توجه به انتخابات میان‌دوره‌ای پیش رو و احتمال از دست دادن کنترل مجلس نمایندگان به دست دموکرات‌ها، نیازمند یک دستاورد خارجی چشمگیر است تا از آن برای بازسازی اقتدار و اعتبار خود بهره گیرد. او در رویارویی نظامی قبلی با ایران آن چیزی را که در انتظار داشت به دست نیاورد و به تعبیری در میدان به پیروزی قاطع نرسید و اکنون چون نمی‌تواند شکست میدانی را پنهان کند، می‌کوشد آن را با یک راهبرد دیپلماتیک یک‌سویه جبران کند که ایران شرایط او را بر زبان بیاورد. بنابراین موضوع برای او دیگر صرفاً برنامه هسته‌ای یا موشکی ایران نیست، بلکه موضوع بیشتر برای عکس پیروزی است، یعنی عکسی که ترامپ بتواند در جرگه‌های انتخاباتی آن را با دستان خود بالا ببرد و در سن های سخنرانی آن را برای حامیان خود به نمایش در آورد.

*در لایه دوم، بنیامین نتانیاهو نیز خود را در آستانه انتخاباتی دشوار می‌بیند و همان منطقی که ممکن است او را به سازش سوق دهد، در صورت ضعف مواضع داخلی‌اش می‌تواند به دامن زدن به تشدید تنش با ایران بینجامد. تاریخچه تنش بین ایران و اسرائیل نشان داده است که هرگاه مشروعیت داخلی نتانیاهو با چالش روبه‌رو شده، محور ایران به‌عنوان ماده منفجره سیاسی و عاملی به مثابه مشروعیت سیاسی و برگ برنده انتخابات فعال شده است. …