قِران قوت خرید خود را از دست داد

به گزارش گروه آنلاین روزنامه دنیای اقتصاد-فاطمه نصیری؛ عبدالله مستوفی، دولتمرد و نویسنده دوره قاجار و پهلوی، در کتاب «شرح زندگانی من» بخشی از تحولات اقتصادی و اداری ایران را از نزدیک روایت کرده است.

او در خاطرات خود از ساختار پول و ضرابخانه‌های ایران و ورود فناوری جدید به ضرابخانه اشاره کرده و می‌نویسد:« تا سال ۱۳۰۰ هجری قمری، پول ایران تمام این محسنات را داشت. اگرچه دو فلز طلا و نقره هر دو در کشور رایج بود، ولی تعادل بین پول‌های طلا با پول‌های نقره محفوظ و ضرابخانه‌ها با اینکه هر شهری ضرابخانه خود را داشت، در همه جا و در تحت نظارت دولت آزاد و هرگاه پول‌های ناسره* در دست و پا زیاد می‌شد، دولت آن‌ها را به پول‌های سره تبدیل می‌کرد و داد و ستد مردم بی‌نقص بود.

در این تاریخ معادن نقره امریکا کشف و شروع به استخراج شد و بالنتیجه تعادل پول نقره با طلا برهم خورد و روز به روز قیمت پول نقره در مقابل پول طلای داخلی و ارز خارجی تنزل کرد. قِران * همان قران ولی قوت خرید خود را از دست داد. پول‌های طلائی که در دست و پای مردم بود، جمع شده و نقره که داشت خاصیت کمیابی خود را از دست می‌داد، پایه منحصر پول ایران گردید.

در دوره‌های سابق شاه از ضرابخانه‌ها چیز مهمی نمی‌گرفت. معیرالممالک ضامن صحت سکه‌ها بود، هر وقت پول ناسره در کشور زیاد می‌شد، از عایدات سابق ضرابخانه که تقریبا به خود او تعلق داشت، تفاوت آن را از خود می‌پرداخت.

امین‌السلطان چرخی برای ضرابخانه به وسیله حاجی محمد حسن معروف به کمپانی (جد آقایان مهدوی‌ها) وارد کرد و به راه انداخت و ضرابخانه، در حقیقت کارخانه پول‌سازی دولت گردید و ضرابخانه‌های ولایات بسته شده، پول‌های امین‌السلطانی با قرآن‌های کهنه درهم متداول گشت. …