تجاوز نظامی آمریکا به ایران بار دیگر یکی از بنیادیترین معماهای نظریه روابط بینالملل و چانهزنی در بحران را پیش کشید: چرا کشوری با توانمندی مادی کمتر، در برابر ائتلافی از قدرتهای برتر نظامی کوتاه نمیآید و به خواستههای تحمیلی آنان تن نمیدهد؟ در نگاه نخست و بر پایه محاسبات مادی متعارف، برخی انتظار داشتند برتری هوایی، فناوری تسلیحاتی پیشرفته و ظرفیت ویرانگری ائتلاف مهاجم، ایران را خیلی زود وادار به پذیرش مطالبات واشنگتن کند. با این حال، روشن است که میان «توان تحمیل خسارت مادی» و «توان دگرگونسازی محاسبات و اراده استراتژیک» گسستی عمیق وجود دارد.
برای فهم این گسست، میتوان فرآیند تصمیمگیری را از منشور «ادراک خطر»، مساله «بقای نخبگان» و «پویایی پاسخگویی داخلی» تحلیل کرد. نخست باید یک مغالطه رایج در تحلیل توازن قوا را کنار گذاشت: مقاومت دولتها ضعیفتر لزوما محصول خطای ادراکی مقامات آنها در ارزیابی توازن قوا یا خطای توانایی دستیابی به پیروزی نظامی در میدان جنگ نیست. در بسیاری از موارد، رهبران با آگاهی کامل از برتری طرف مقابل و احتمال بالای شکست نظامی، دست به «مقاومت» میزنند؛ زیرا عایدی مورد انتظار از عدم مقاومت را به مراتب وخیمتر از ورود به جنگ میدانند. از منظر «نظریه چانهزنی» در جنگ، مساله صرفا مقایسه میزان تجهیزات مثل تعداد جنگندهها و سامانههای پدافندی نیست، بلکه کانون تصمیمگیری این است که پس از پذیرش شروط حریف، چه تضمینی برای بقای سیاسی، حاکمیت سرزمینی و امنیت ملی باقی میماند.
همانطور که «جیمز فیرون» در مفهوم «اثر گزینش» استدلال میکند، در بیشتر مناقشات بینالمللی، دولتهای ضعیف پیش از ورود به فاز درگیری علنی و علنیسازی بحران، در خفا تسلیم شده و امتیاز میدهند. بنابراین، آن دسته از دولتها که علنا در برابر هژمون صفآرایی میکنند، برشی تصادفی از دولتهای کمتوان نیستند؛ برای آنها ارزشهای حیاتیتری در خطر است و راه عقبنشینی امنی پیش پای خود نمیبینند. بر این مبنا، به محض وقوع درگیری علنی، نمیتوان صرفا با اتکا به شاخصهای مادی قدرت پیشبینی کرد که کدام طرف ابتدا پرچم سفید را بالا خواهد برد. …

بازار






























































