طنزی که مدح کند، دیگر طنز نیست؛ شعر سپید دیگر چه لباسی است؟

خبرگزاری مهر، گروه فرهنگ و ادب، طاهره طهرانی: ناصر فیض، چهره شناخته‌شده طنز امروز، در این گفتگو از مسیری سخن می‌گوید که او را از کنج کتابخانه‌ای قدیمی در قم به تریبون‌های رسمی ادبیات رسانده است. او که دیرهنگام به جرگه شاعران پیوسته، از تأثیر شگرف «هوپ‌هوپ‌نامه» میرزا علی‌اکبر صابر و نویسندگان ترکیه تا نسبت دشوارش با سنت‌گرایی پدر و نقد در محافل عالی ادبی روایت می‌کند. این گفتگو تنها مروری بر خاطرات نیست؛ واکاوی جایگاه «طنز انتقادی» در فضای فرهنگی ایران است؛ جایی که مرز میان «مدح» و «نقد» با تیزبینیِ مخاطبِ ادیب روشن می‌شود:

*طبع شعر و ذوق ادبی ناصر فیض مشخصاً از کجا جوشید و ریشه در چه اقلیمی داشت؟ آیا محیط خانواده، و به‌طور خاص پدرتان، در گرایش شما به شعر و به‌ویژه طنزسرایی نقشی ایفا کردند؟

من شعر را بسیار دیر شروع کردم. برخلاف بسیاری از شاعران که از دوران نوجوانی قریحه خود را به صورت جدی پرورش می‌دهند، من تا سن بیست‌وهفت‌سالگی به‌طور جدی به سرودن فکر نمی‌کردم. البته پیش از آن زمزمه‌هایی در ذهن داشتم، اما آن سروده‌ها را باید جزو تلاطم‌ها و نوشته‌های خام دوران نوجوانی به شمار آورد؛ تجربیاتی نامنسجم که هیچ عیار ادبی مشخصی نداشتند. در بیست‌وهفت‌سالگی شعله این علاقه در من به شکل اصیل زبانه کشید و نوشتن و شعر گفتن را جدی گرفتم.

با وجود این دیرکرد، پیشرفت من با حضور در محافل ادبی جدی شتابی چشمگیر پیدا کرد. جلسات استاد محمدعلی مجاهدی(انجمن ادبی «محیط» قم)اولین جلسه شعری بود که من در آن شرکت کردم. انجمن ادبی محیط، نقطه عطفی در سرنوشت ادبی من بود. در شرایطی که تازه با مبانی وزن و عروض آشنا شده بودم و تجربه‌ای نداشتم، استاد مجاهدی در هر جلسه نکاتی فنی، دقیق و راه‌گشا را مطرح می‌کرد و با شاعران نوپا رفتاری پدرانه و همراه با ملاحظات داشت. …