بررسی پروسه صلح کردی، از مرحله «تصمیم» تا «آزادسازی و تثبیت»

در نشستی تخصصی در مؤسسه تاریخ و فرهنگ دیار کهن با حضور دکتر حسن صادقیان (کارشناس ارشد مسائل ترکیه و استاد دانشگاه تهران)، دکتر محمد عاکف کوچ (کارشناس مسائل خاورمیانه)، محمدعلی اردوغان (کارشناس مسائل ترکیه و مسائل کردی) و سهیل فرهمند (پژوهشگر مسائل ترکیه و مسائل کردی) ابعاد پروسه صلح کردی، از مرحله «تصمیم» تا «آزادسازی و تثبیت» مورد بررسی قرار گرفت. این گزارش به تحلیل پیشینه، مراحل گذار و اهداف پروسه صلح کردی در ترکیه خواهد پرداخت. نشست تخصصی بررسی «پروسه صلح کردی ترکیه» با حضور جمعی از اساتید، صاحب‌نظران و پژوهشگران حوزه سیاست خارجی و مسائل منطقه‌ای برگزار شد. در این نشست، سخنرانان با تکیه بر نظریه «گذار به دموکراسی» دانکوارت راستو، یکی از نظریه‌پردازان حوزه دموکراتیزاسیون، تحولات اخیر ترکیه و به‌ویژه پروسه صلح کردی و قانون چارچوب را به بحث گذاشتند. محور اصلی این نشست، پاسخ به این پرسش بود که چه شرایطی دموکراسی را ممکن و چه عواملی آن را موفق و پایدار می‌کند. به گفته ارائه‌دهنده، پرسش راستو نه چگونگی پیدایش دموکراسی، بلکه چگونگی تداوم، ثبات و سلامت آن است؛ پرسشی که در مورد ترکیه نیز مصداق دارد.

در آغاز نشست، دکتر حسن صادقیان با اشاره به سابقه دموکراتیزاسیون در ترکیه از اواخر امپراتوری عثمانی تاکنون گفت که این کشور همواره با موانع گسترده‌ای در مسیر تحکیم دموکراسی روبه‌رو بوده است. به اعتقاد او، پروسه صلح کردی در صورت موفقیت می‌تواند یکی از پایه‌های اصلی دموکراسی در ترکیه را محقق کند. بر اساس نظریه راستو، نخستین شرط پیش‌زمینه برای گذار به دموکراسی، «یکپارچگی ملی» است؛ یعنی همه شهروندان و گروه‌های سیاسی بپذیرند مشکلات خود را در چارچوب یک سرزمین واحد حل کنند و خواسته‌های حداکثری را کنار بگذارند. ارائه‌دهنده معتقد است اکنون بخش عمده‌ای از گروه‌های سیاسی کردی به این جمع‌بندی رسیده‌اند که باید تمامیت ارضی ترکیه را بپذیرند و وارد مرحله سیاسی و فرهنگی شوند.

  سهیل فرهمند …