چرا دندان عقل نهفته می شود؟

دندان عقل آخرین بازیگری است که به صحنه دهان می آید و اغلب وقتی قدم به میدان می گذارد که جای نشستن برایش باقی نمانده است. همین تأخیر در ورود، آن را به یکی از پرچالش ترین دندان های بدن انسان بدل کرده است. بسیاری از افراد در دهه سوم زندگی با گزارش رادیوگرافی ای روبه رو می شوند که نشان می دهد یک یا چند دندان عقل آن ها نهفته مانده است. پرسش اصلی اینجاست: چرا این دندان تا این اندازه مستعد نهفتگی است؟

پاسخ را نمی توان در یک عامل خلاصه کرد؛ نهفتگی دندان عقل محصول برهم کنش پیچیده ای از تکامل انسان، ساختار ژنتیکی، مورفولوژی فک، زمان بندی رویش و شرایط موضعی است. در این مقاله این لایه ها را یکی یکی می شکافیم تا تصویری روشن و مبتنی بر شواهد از علت نهفتگی دندان عقل به دست آید. دندان عقل چیست و چرا این نام را روی آن گذاشته اند؟

دندان عقل در اصطلاح تخصصی «مولر سوم» نامیده می شود و به طور معمول هفتمین یا هشتمین دندان در هر ربع فک است؛ به این ترتیب هر فرد می تواند حداکثر چهار دندان عقل داشته باشد که دو عدد در فک بالا و دو عدد در فک پایین قرار می گیرند. در سیستم شماره گذاری جهانی FDI، این دندان ها شماره های ۱۸، ۲۸، ۳۸ و ۴۸ را به خود اختصاص می دهند.

نکته مهم درباره این دندان، جایگاه زمانی رویش آن است. برخلاف سایر دندان های دائمی که عمدتاً بین ۶ تا ۱۳ سالگی بیرون می آیند، مولر سوم معمولاً در بازه سنی ۱۷ تا ۲۵ سال رویش می کند؛ همان سال هایی که در گذشته های دور، سن بلوغ فکری و ورود فرد به جامعه بزرگسالان به شمار می آمد. انجمن دندانپزشکی آمریکا (ADA) نیز این بازه را تأیید می کند و همین هم زمانی با دوره رشد خرد، دلیل نام گذاری «دندان عقل» در زبان های مختلف است.

زمان رویش دیرهنگام به تنهایی یک ریسک جدی محسوب می شود. تا زمانی که نوبت به دندان عقل می رسد، بیست وهشت دندان دیگر جای خود را در قوس فک تثبیت کرده اند، بافت استخوانی اطراف متراکم تر شده و فضای باقی مانده در انتهای قوس به کم ترین میزان خود رسیده است. به بیان دیگر، دندان عقل در دشوارترین زمان ممکن به دنبال فضا می گردد. نهفتگی دندان عقل دقیقاً به چه معناست؟ …