همزمان، با خارجشدن چهار پالایشگاه گاز طبیعی از چرخه تولید در منطقه عسلویه در اواخر اسفند ۱۴۰۴، مدیریت تولید، تأمین و توزیع گاز با استفاده از ظرفیتهای موجود دنبال شد تا نیاز بخشهای مختلف کشور بدون وقفه تأمین شود.
در کنار مدیریت شرایط اضطراری، افزایش تولید نفت و گاز یکی از محورهای اصلی عملکرد وزارت نفت در دولت چهاردهم بوده است. تولید نفت خام از آغاز فعالیت دولت چهاردهم تا پایان سال ۱۴۰۴ حدود ۲۳۰ هزار بشکه در روز افزایش یافت. همچنین، تولید گاز خام در سال ۱۴۰۴ نسبت به سال ۱۴۰۲ حدود ۳۶ میلیون مترمکعب در روز بیشتر شد. تحقق کامل اهداف برنامه هفتم پیشرفت در سال ۱۴۰۴ در زمینه افزایش تولید نفت و گاز از میدانهای مشترک نیز از دیگر دستاوردهای این دوره به شمار میرود؛ موضوعی که با توجه به ضرورت صیانت از منابع مشترک و جلوگیری از برداشت رقبا، اهمیت ویژهای برای صنعت نفت دارد.
در بخش بالادستی، همزمان با افزایش تولید، برنامهریزی برای بازگردانی تولید و بازسازی واحدهای آسیبدیده نیز دنبال شد. این اقدام در کنار دریافت مجوزهای لازم از مراجع ذیصلاح و تدوین راهکارهای مدیریت تأمین و عرضه سوخت، بخشی از برنامه صنعت نفت برای حفظ پایداری تولید و خدمات در شرایط بحرانی بود. رویکرد اتخاذشده بر این اساس استوار بود که عملیات بازسازی و بازگردانی ظرفیتها، همزمان با حفظ تولید و پاسخگویی به نیاز جاری کشور پیش برود.
شتابگیری جمعآوری گازهای مشعل
یکی دیگر از محورهای مهم عملکرد صنعت نفت، جمعآوری گازهای همراه نفت و کاهش مشعلسوزی است. براساس عملکرد ثبتشده، توان عملیاتی جمعآوری گازهای مشعل همراه بهصورت تجمعی تا پایان سال ۱۴۰۴ به ۵ میلیارد و ۹۰۰ میلیون مترمکعب در سال رسید و بیش از ۹۵ درصد اهداف تعیینشده در برنامه هفتم پیشرفت برای سال مذکور محقق شد. این اقدام ضمن جلوگیری از هدررفت منابع هیدروکربوری، زمینه استفاده اقتصادی از گازهای همراه و کاهش آثار محیط زیستی ناشی از مشعلسوزی را فراهم میکند.
در بخش پالایش نیز افزایش تولید فرآوردهه ای نفتی در دستور کار قرار گرفت و تولید بنزین موتور پالایشگاهی در دولت چهاردهم حدود ۹ میلیون لیتر در روز افزایش یافت. این رشد در شرایطی اهمیت بیشتری پیدا میکند که افزایش مصرف داخلی فرآوردههای نفتی، ضرورت تقویت ظرفیت تولید و مدیریت عرضه را بیش از گذشته نمایان کرده است. در همین چهارچوب، بازسازی واحدهای آسیبدیده و بازگردانی ظرفیتهای تولیدی نیز در برنامه صنعت نفت قرار گرفت.
صنعت نفت در دولت چهاردهم در حوزه بانکرینگ نیز رشد ۳۴ درصدی را تجربه کرد. توسعه سوخترسانی دریایی افزونبر تقویت خدمات مرتبط با حملونقل دریایی، از ظرفیتهای اقتصادی و تجاری کشور در حوزه انرژی استفاده میکند و میتواند به افزایش نقش ایران در بازار منطقهای سوخترسانی دریایی کمک کند.
در صنعت پتروشیمی نیز ایجاد ۵ میلیون و ۲۰۰ هزار تن ظرفیت جدید تولید محصولات پتروشیمی در دستور کار قرار گرفت. چهار طرح با مجموع ظرفیت ۲ میلیون و ۶۰۰ هزار تن تا پایان سال ۱۴۰۴ تکمیل شدند، اما به دلیل شرایط اضطراری ناشی از جنگ، راهاندازی آنها به تعویق افتاد. توسعه این ظرفیتها درمجموع با هدف افزایش ارزش افزوده منابع هیدروکربوری، تکمیل زنجیره ارزش و تقویت توان تولید محصولات پتروشیمی دنبال شده است.
حرکت بهسمت مدیریت هوشمند انرژی
در حوزه مدیریت مصرف و بهرهوری انرژی، ایجاد سامانه جامع مدیریت هوشمند انرژی از اقدامهای زیرساختی وزارت نفت بود. زیرساختهای لازم برای اتصال نقاط میترینگ به مرکز مانیتورینگ وزارت نفت فراهم شده است و بانکهای اطلاعاتی چهار شرکت اصلی پس از تشکیل و استانداردسازی به این مرکز متصل شدهاند. هماکنون دادهها با حداکثر فاصله زمانی ۲۴ ساعت به مرکز منتقل و نمایش داده میشوند و بستههای کاری نصب تجهیزات سنجش الکترونیک هوشمند نیز در شرکتهای تابع اصلی در حال اجراست. این زیرساخت میتواند مبنایی برای پایش دقیقتر مصرف و تصمیمگیری دادهمحور در مدیریت انرژی باشد.
در حوزه مسئولیت اجتماعی نیز از مجموع ۱۲ هزار و ۲۹۴ پروژه عامالمنفعه ابلاغی به شرکت ملی نفت ایران، ۲ هزار و ۸۵۸ پروژه با اعتباری معادل ۹ هزار و ۶۰۰ میلیارد تومان در دولت چهاردهم تکمیل و بهرهبرداری شد. این پروژهها با مشارکت عوامل اجرایی استانی اجرا شده و بخشی از نیازهای زیرساختی مناطق پیرامونی فعالیتهای نفتی را پوشش داده است.
ساماندهی کارورهای گاز طبیعی برای مدیریت مصرف
استفاده از ظرفیت بخش خصوصی برای بهینهسازی مصرف گاز نیز دنبال شد و صلاحیت ۶۲ شرکت متقاضی بهعنوان کارور نوع ۲ احراز و در ادامه، ۸۱ قرارداد با ۲۰ شرکت صاحب صلاحیت در ۲۹ شرکت گاز استانی امضا شد. همچنین، برای نخستین بار هفت قرارداد سرمایهگذاری برای احداث واحدهای فرآورش سریعالاحداث با ظرفیت مجموع ۴۳۰ هزار بشکه در روز نفت خام با بخش خصوصی امضا شد که با اجراییشدن آنها بیش از ۱۰ درصد فرآورش کنونی کشور را بخش خصوصی انجام خواهد داد.
در کنار این دستاوردها، رشد مصرف گاز و فرآوردههای نفتی، تشدید ناترازی انرژی، آسیب به بخشی از زیرساختهای تولید، انتقال، ذخیرهسازی و توزیع، کاهش توان عملیاتی صنعت پتروشیمی، محدودیتهای صادراتی، تأمین منابع مالی پایدار، چالشهای روابط مالی شرکت ملی نفت ایران با دولت و آثار تحریمها در دسترسی به خدمات بانکی، بیمهای و فناوری، از مهمترین چالشهای صنعت نفت بوده است.
با وجود این شرایط، مجموعه اقدامها در دولت چهاردهم نشان میدهد صنعت نفت همزمان با مدیریت شرایط اضطراری، مسیر افزایش تولید، توسعه ظرفیتهای پالایشی و پتروشیمی، جمعآوری گازهای مشعل، هوشمندسازی مدیریت انرژی، جذب سرمایهگذاری بخش خصوصی و تقویت زیرساختهای تولید و تأمین انرژی را دنبال کرده است؛ مسیری که تداوم آن میتواند به افزایش تابآوری صنعت نفت و تقویت امنیت انرژی کشور منجر شود. کد مطلب 2585857
