این دادهها را نمیتوان بیچونوچرا پذیرفت؛ بعضی ارقام از منابع ناهمگون آمدهاند و گاه سفارش، برنامه و تحویل واقعی در هم آمیخته است. اما پس از سنجش گزارش با اسناد اقتصادی و دیپلماتیک، مسئلهای روشن باقی میماند: ایران چگونه در مدتی کوتاه چنین بزرگ شد و چرا قدرتی که ساخت، از همان آغاز ناموزون بود؟ نفت و جابهجایی موازنه ثروت
رشد ایران را نمیتوان تنها با تصمیمهای دولت توضیح داد. جهان پس از جنگ جهانی دوم با شتاب نفت بیشتری مصرف میکرد و خلیج فارس بخش بزرگی از ذخایر شناختهشده و تولید روزانهٔ جهان را در اختیار داشت. مخازن عظیم، چاههای پربازده و نزدیکی میدانها به ساحل، هزینهٔ استخراج را نیز بسیار پایین نگه میداشت. «الاتحاد» برای نشاندادن این مزیت، هزینهٔ هر بشکه نفت در کویت را پنج تا شش سنت و در میدانهای خشکی دبی نزدیک به سیوپنج سنت برآورد میکرد؛ ارقامی که با هزینههای بسیار بالاتر در آمریکا و دریای شمال مقایسه میشدند. روش محاسبه در همهجا یکسان نبود، اما اصل تفاوت تردیدبردار نبود: نفت خلیج فارس حاشیه سودی استثنایی داشت. …
