قیمت طلا امروز




 مغول

 روزنامه پیام ما / ۳۳ ساعت قبل

بازخوانی کارکرد سیاسی شاهنامه در دربار ایلخانی

بررسی استفاده حکومت ایلخانی از شاهنامه به‌عنوان ابزار مشروعیت‌بخشی سیاسی و بازنمایی نمادین حاکمان مغول در نگاره‌های تاریخی این دوران.
 بازخوانی کارکرد سیاسی شاهنامه در دربار ایلخانی
این بخش به‌صورت خودکار گردآوری شده است. برای مطالعه کامل خبر، به منبع اصلی مراجعه کنید.
مشروعیت‌بخشی را می‌توان از عوامل تثبیت حکومت‌های پیشین دانست، به‌ویژه حکومت‌هایی که منشأ بیگانه یا خارجی داشتند و نمی‌توانستند تداوم خود را فقط بر نیروی نظامی و کنترل اداری استوار کنند. این فرایند اغلب یک‌سویه نبود و نخبگان محلی، دیوان‌سالاران و عالمان نیز در آن نقش ایفا می‌کردند؛ چنین مشروعیتی در بستری تاریخی و چندلایه شکل می‌گرفت. بااین‌حال، در بازخوانی برخی افراد، این موضوع گاه به داستانی سطحی تقلیل می‌یابد؛ چنان‌که روایت «چیرگی فرهنگ ایرانی بر خوی مغولی» به‌طور طبیعی، فرهنگ ایرانی را چیره بر مهاجم می‌بیند. چنین روایتی در نگاه نخست بسیار جذاب است؛ اما با مراجعه به منابع مکتوب، موضوع اندکی پیچیده‌تر می‌شود. برخی منابع اشاره کرده‌اند که حاکمان مغول برای تسلط بر اراضی و دریافت مالیات، سیاست‌های متفاوتی پیش گرفتند و یکی از این سیاست‌ها مشروعیت‌بخشی فرهنگی بود که صرفاً نتیجه طبیعی جذب‌شدن در فرهنگ ایرانی نیست، بلکه انتخابی آگاهانه و اقدامی در خدمت حکومت‌داری بوده است. توجه به این وجه، هم این روایت را از ساده‌سازی حفظ می‌کند و هم نشان می‌دهد که فرهنگ در این دوره، علاوه‌بر آنکه ابزار قدرت بود، عرصه تداوم خود نیز بوده است.

به‌منظور بررسی این موضوع در عصر ایلخانی، ابتدا به یکی از مهم‌ترین نمونه‌های تولید فرهنگی، یعنی شاهنامه بزرگ ایلخانی (دِموت/ابوسعیدی)، می‌پردازیم. «ابوالعلا سودآور» نام «ابوسعیدنامه» را برای این نسخه منحصربه‌فرد پیشنهاد کرده است و احتمالاً این نسخه کهن‌ترین نمونه مصور از دوره ایلخانی به شمار می‌رود. سودآور این کتاب را به ابوسعید بهادرخان، فرمان‌روای ایلخانی (حکومت ۷۱۷ تا ۷۳۵ ق)، نسبت می‌دهد و با تأکید بر قدمت نگاره‌هایش، این پرسش را مطرح می‌کند که چرا در حکومت ایلخانی، سرمایه‌گذاری سنگینی بر تولید اثر حماسی ایرانی شده است؟ پاسخ را می‌توان در بحران مشروعیتی جست که حکومت مغول … …



 کانال تلگرام ویستا  دانلود از کافه بازار





چهارشنبه ۲۷ آبان ۱۴۰۵ - 18 November 2026