فیلرگیری فرآیندی است که در آن لقی بین قطعات متحرک موتور، مانند سوپاپ ها و اسبک ها، تنظیم می شود. این کار با استفاده از فیلر یا تیغه های فلزی با ضخامت های مختلف انجام می شود. تنظیم صحیح لقی بین قطعات موتور برای عملکرد صحیح و عمر طولانی آن ضروری است.
قبل از آنکه به روش فیلرگیری موتور خودرو بپردازیم بهتر است با خود فیلر آشنا شویم. فیلر جزو ابزارآلاتی با ورقه های نازک از جنس فلز است که هریک ضخامت معینی داشته و کارشناسان و مکانیک ها می توانند با استفاده از این ابزارها فاصله بین قطعات موتور را اندازه بگیرند.
در پیشرانه های درون سوز عملکرد دقیق سوپاپ ها اهمیت زیادی دارد و کوچک ترین ناهماهنگی در باز یا بسته شدن سوپاپ ها باعث کاهش توان موتور و افزایش مصرف سوخت خواهد شد. عمدتا سوپاپ های نصب شده در سر سیلندر دارای میزانی لقی یا خلاصی هستند تا بتوانند حرکت خود را انجام دهند اما با گذشت زمان و حرارت بالای موتور این لقی و خلاصی بیشتر یا کمتر از حد معین خواهد شد. در صورتی که خلاصی سوپاپ ها بیشتر باشد این قطعات دیرتر باز خواهند شد و اگر خلاصی از حد معین کمتر شود سوپاپ ها دیرتر بسته می شوند.
با فیلرگیری می توان لقی یا خلاصی سوپاپ ها را تنظیم کرده و کارایی موتور را بالاتر برد. نکته مهم اینکه در خودروهای جدیدتر تولید داخل از تایپیت های هیدرولیک استفاده شده و به همین خاطر نیازی به فیلرگیری خودروهایی همچون خانواده پژو با پیشرانه TU5 و سایپا همچون کوییک و ساینا نیست اما محصولات قدیمی مانند پیکان و پرایدهای مدل ۹۲ به پایین می بایست جهت تنظیم فاصله و لقی سوپاپ ها فیلرگیری را انجام دهند. چرا باید فیلرگیری انجام شود؟
جلوگیری از ساییدگی: اگر لقی بین قطعات موتور بیش از حد باشد، این قطعات در حین کار به یکدیگر ساییده می شوند و به مرور زمان فرسوده می شوند.
عملکرد صحیح موتور: لقی صحیح بین قطعات موتور برای باز و بسته شدن به موقع سوپاپ ها و زمان بندی دقیق احتراق ضروری است.
کاهش مصرف سوخت: تنظیم صحیح موتور می تواند به کاهش مصرف سوخت و افزایش راندمان آن کمک کند.
کاهش آلایندگی: تنظیم صحیح موتور می تواند به کاهش آلایندگی خروجی از اگزوز کمک کند.
چه زمانی باید فیلرگیری انجام شود؟
دفترچه راهنمای خودرو: در دفترچه راهنمای هر خودرو، زمان بندی مشخصی برای فیلرگیری ارائه شده است. این زمان بندی می تواند بر اساس کیلومتر طی شده یا زمان باشد.
علائم و نشانه ها: برخی از علائم و نشانه هایی که نشان می دهند ممکن است فیلرگیری لازم باشد عبارتند از:
صدای غیرعادی موتور: اگر صدای تق تق یا چکش مانند از موتور شنیدید، ممکن است لقی بین قطعات موتور بیش از حد باشد.
کاهش قدرت موتور: اگر احساس می کنید قدرت موتورتان کم شده است، ممکن است تنظیم موتور به هم ریخته باشد.
افزایش مصرف سوخت: اگر مصرف سوخت خودروی شما به طور ناگهانی افزایش یافته است، ممکن است تنظیم موتور به هم ریخته باشد.
روشن شدن چراغ چک موتور: روشن شدن چراغ چک موتور می تواند نشان دهنده مشکلاتی در تنظیم موتور باشد. مراحل فیلرگیری
فیلرگیری یک فرآیند تخصصی است که باید توسط یک مکانیک ماهر انجام شود. مراحل کلی فیلرگیری عبارتند از:
گرم کردن موتور: موتور باید تا دمای کارکرد عادی گرم شود.
تنظیم فیلر: با استفاده از فیلر یا تیغه های فلزی با ضخامت های مختلف، لقی بین قطعات موتور تنظیم می شود.
بازرسی و تنظیم سایر اجزاء: مکانیک سایر اجزای موتور مانند شمع ها، وایرها و تسمه تایم را نیز بررسی و تنظیم می کند.
اصولا روش فیلرگیری بر حسب نوع موتور می تواند متفاوت باشد، اما اگر بخواهیم به طور کلی به این قضیه اشاره کنیم، باید گفت که ابتدا لازم است سوپاپ های خانه شماره ۱ را در یک موتور چهار سیلندر نظیر موتور پراید، به حالت قیچی درآورد. وضعیت قیچی به زمانی گفته می شود که سوپاپ دود سیلندر شماره ۱ کاملا بسته باشد و سوپاپ هوای مقابل آن در آستانه باز شدن قرار داشته باشد.
در این حالت می شود گفت که خانه شماره یک در وضعیت قیچی قرار دارد و سپس می توان به فیلرگیری سوپاپ های خانه شماره ۴ و همچنین سوپاپ هوای سیلندر شماره ۳ و دود خانه شماره دو پرداخت. برای فیلرگیری سایر سوپاپ های باقیمانده نیز باید به صورت برعکس ابتدا سیلندر شماره ۴ را به حالت قیچی درآورد و همین فرآیند را روی سوپاپ های سیلندر شماره یک و دیگر سوپاپ های خانه شماره ۲ و ۳ انجام داد.
شیم گیری
در برخی خودروها بجای فیلر شیم وجود دارد که دقیقاً مشابه فیلر عمل می کند اما تفاوت مهم این است که شیم گیری در زمان باز کردن سر سیلندر و توسط تراشکار انجام خواهد شد. خودروهایی همچون پژو ۴۰۵، پژو پارس و سمند با موتورهای XU7 نیازمند شیم گیری هستند. شایان ذکر است در خودروهای جدیدتر نیازی به فیلرگیری و شیم گیری نیست و استکان تایپیت ها جایگزین فیلر و شیم شده اند. در این خودروها فشار روغن اقدام به تنظیم لقی سوپاپ ها خواهد کرد و به همین منظور می بایست حتماً از روغن های ۱۰w40 استفاده کرد.
منبع : سورنا یدک
