آرمان امروز- سپهر ریاحی: صلح را اغلب با نبود جنگ، توقف درگیریهای نظامی و پایان خشونت میان کشورها میشناسیم؛ اما صلح، مفهومی بسیار گستردهتر از این تعریف است. ممکن است جامعهای در ظاهر درگیر جنگ نباشد، اما در درون خود با تنش، بیاعتمادی، خشونت، نزاع، تبعیض و گسست اجتماعی دستوپنجه نرم کند. در چنین شرایطی، سخن گفتن از صلح تنها در سطح روابط میان کشورها، تصویری ناقص از این مفهوم ارائه میدهد. روز جهانی صلح، فرصتی است برای بازاندیشی در معنای صلح و توجه به لایهای که شاید بیش از هر سطح دیگری با زندگی روزمره مردم ارتباط دارد: صلح اجتماعی. صلح اجتماعی یعنی جامعه بتواند اختلافها و تعارضهای خود را بدون توسل به خشونت و حذف دیگری مدیریت کند؛ یعنی دولت و ملت بتوانند در چارچوب اعتماد، قانون و گفتوگو با یکدیگر رابطه برقرار کنند و شهروندان نیز در خانواده، محیط کار، مدرسه، محله و فضای عمومی، به جای نزاع و خشونت، گفتوگو و مدارا را انتخاب کنند.
صلح فقط نبود جنگ نیست
جامعه مجموعهای از انسانهایی است که در شبکهای از روابط، منافع، ارزشها و هنجارهای مشترک زندگی میکنند. طبیعی است که در چنین مجموعهای اختلاف نظر و تعارض به وجود بیاید. مسئله اصلی، وجود اختلاف نیست؛ مسئله این است که جامعه با اختلاف چه میکند. جامعهای که در آن هر اختلافی به دشمنی تبدیل شود، هر نقدی به تقابل تعبیر شود و هر تفاوتی به حذف دیگری بینجامد، حتی اگر از جنگ نظامی دور باشد، نمیتواند جامعهای برخوردار از صلح پایدار تلقی شود. صلح اجتماعی در چنین شرایطی به معنای حذف اختلاف نیست، بلکه به معنای مدیریت مسالمتآمیز اختلافها است. جامعهشناسی به ما یادآوری میکند که نظم اجتماعی فقط با قانون و اجبار حفظ نمیشود. اعتماد، احساس تعلق، عدالت، مشارکت اجتماعی و پذیرش متقابل نیز بخش مهمی از پایههای نظم اجتماعی هستند. هر اندازه این سرمایههای اجتماعی تقویت شوند، امکان گفتوگو و حل مسالمتآمیز تعارضها بیشتر میشود.
صلح اجتماعی در سطح کلان؛ رابطه دولت و ملت …
