۴۶ سال تحول توان دفاعی ایران؛ از خاکریز تا پهپاد

به گزارش خبرنگار سیاسی ایرنا، جنگ که شروع شد، ایران هنوز ۲۰ ماه از پیروزی انقلاب اسلامی را پشت سر نگذاشته بود؛ ارتشی که بخش قابل توجهی از تجهیزاتش از پیش از انقلاب به جا مانده بود، با دشواری تامین قطعه و تجهیزات روبه‌رو بود و ساختار دفاعی کشور نیز در حال بازسازی قرار داشت. در طرف مقابل، عراق با حمایت گسترده سیاسی، مالی و تسلیحاتی برخی کشورهای منطقه و قدرت‌های غربی وارد جنگی شد که قرار بود، در محاسبات بغداد، خیلی زود به پایان برسد.

اما جنگ هشت‌ساله برای ایران فقط یک نبرد نظامی نبود؛ به یک مدرسه بزرگ برای شناخت ضعف‌ها، ساختن توانمندی‌های بومی و تغییر نگاه به مفهوم دفاع تبدیل شد.

۴۶ سال بعد از آغاز جنگ ایران و عراق، اگر مسیر توان دفاعی ایران را از آن روزها تا امروز دنبال کنیم، با یک تغییر تدریجی اما عمیق مواجه می‌شویم. ایران از نیرویی که برای حفظ و به‌کارگیری بسیاری از تجهیزات خود به قطعات و پشتیبانی خارجی نیاز داشت، به کشوری تبدیل شده که بخش مهمی از توان موشکی، پهپادی، پدافندی، دریایی و تجهیزات نظامی خود را در داخل می‌سازد.

ایران در برخی حوزه‌ها مانند موشک و پهپاد، ایران ظرفیت قابل توجهی ایجاد کرده است اما نقطه اصلی تحول، تغییر مدل دفاعی ایران در چهار دهه گذشته است.

جنگی که مسیر دفاعی را تغییر داد

در سال‌های نخست جنگ، نیروی هوایی ایران از ناوگانی برخوردار بود که بخش مهمی از آن پیش از انقلاب خریداری شده بود اما تحریم و قطع روابط با تامین‌کنندگان خارجی، دسترسی به قطعات، تعمیرات و مهمات را دشوار می‌کرد.

در همان سال‌ها، جنگ شهرها و حملات موشکی عراق، یک واقعیت مهم را برای تهران روشن کرد. اینکه اگر قرار باشد بازدارندگی فقط بر هواپیماهای سرنشین‌دار و تجهیزات وارداتی متکی باشد، در شرایط تحریم و جنگ طولانی‌مدت، آسیب‌پذیری بالا خواهد بود.

اینجا بود که موشک، از یک نیاز اضطراری جنگی، به یکی از پایه‌های اصلی راهبرد دفاعی ایران تبدیل شد. همین تجربه بعدها به توسعه تدریجی ظرفیت داخلی موشکی انجامید.

در واقع، یکی از مهم‌ترین میراث‌های جنگ ۸ ساله برای ساختار دفاعی ایران، نیاز به داشتن سلاحی که تولید، نگهداری و استفاده از آن وابسته به تصمیم کشور دیگری نباشد بود. …