از دیگو گارسیا در بریتانیا تا پایگاههای هوایی بلغارستان، دهها پایگاه اروپایی از عملیات آمریکا علیه ایران پشتیبانی کردهاند؛ حتی در شرایطی که برخی رهبران اروپایی در اظهارات علنی خود تلاش کردهاند از جنگ فاصله بگیرند.
در ادامه این مطلب آمده: «این جنگ اروپا نیست.» این جملهای بود که کایا کالاس، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، در ۱۶ مارس بیان کرد؛ کمی بیش از دو هفته پس از آنکه آمریکا و اسرائیل در اواخر فوریه حمله خود به ایران را آغاز کردند.
این درگیری اکنون نزدیک به شش ماه ادامه داشته و در سراسر اروپا محبوبیت چندانی ندارد؛ جنگی که باعث افزایش شدید قیمت سوخت شده و به دلیل حملات علیه غیرنظامیان ایرانی نیز با انتقاد مواجه شده است. تعداد کمی از رهبران اروپایی آشکارا از این جنگ حمایت کردهاند.
با این حال، اروپا همزمان با فشار دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، برای کمک به تلاشهای جنگی واشنگتن مواجه بوده است؛ ترامپ کشورهای اروپایی را به اعمال تعرفه تهدید کرده و حتی احتمال خروج آمریکا از ائتلاف دفاعی ناتو را مطرح کرده است.
مارک روته، دبیرکل ناتو، تلاش کرده این تصور را که اروپا به واشنگتن کمک نکرده است، از بین ببرد. او در ماه ژوئن فاش کرد که کشورهای اروپایی اجازه دادهاند بین ۴۰۰۰ تا ۵۰۰۰ هواپیمای جنگی آمریکا که در عملیات مرتبط با ایران مشارکت داشتند، از دهها پایگاه نظامی آمریکا در خاک اروپا برخیزند.
در همین حال، کشورهایی مانند بریتانیا و فرانسه شاهد حملات ایران به پایگاههای نظامی برونمرزی خود در خاورمیانه بودهاند؛ موضوعی که آنها را بیش از پیش وارد درگیری کرده است.
در شرایطی که مذاکرات صلح همچنان به بنبست خورده، میدل ایست آی بررسی کرده است که کدام کشورهای اروپایی در جنگ مشارکت داشتهاند و کدام کشورها از آن فاصله گرفتهاند.
بریتانیا
بریتانیا که مدتها بر «روابط ویژه» خود با واشنگتن تأکید داشته، احتمالاً مهمترین حمایت را از جنگ علیه ایران در میان کشورهای اروپایی ارائه کرده است.
لندن در ابتدا از اجازه دادن به آمریکا برای استفاده از پایگاههای آمریکایی در خاک بریتانیا جهت بمباران ایران در روزهای منتهی به آغاز جنگ خودداری کرد؛ تصمیمی که باعث شکاف میان کییر استارمر، نخستوزیر وقت بریتانیا، و ترامپ شد.
اما استارمر در اول مارس موضع خود را تغییر داد و به آمریکا اجازه داد از این تأسیسات برای حمله به سایتهای موشکی ایران استفاده کند؛ حملاتی که او آنها را دارای «هدف دفاعی مشخص و محدود» توصیف کرد.
این تصمیم به آمریکا اجازه داد بمبافکنهای خود را از دیگو گارسیا، پایگاه مشترک آمریکا و بریتانیا در جزایر چاگوس در اقیانوس هند به پرواز درآورد.
فرفورد تنها پایگاه اروپایی تحت اجاره نیروی هوایی آمریکاست که باند فرود مناسب برای بمبافکنهای سنگین مورد استفاده در حملات علیه ایران را دارد.
دیگر پایگاههای بریتانیا که در اختیار آمریکا قرار گرفتهاند، از جمله RAF Mildenhall و RAF Lakenheath در سافک، نیز با ارائه خدمات به جنگندههای F-35 و هواپیماهای سوخترسان مورد استفاده در این درگیری، به تلاش جنگی کمک کردهاند.
بریتانیا همچنین از شبکه پایگاهها و مراکز نظامی خود در خاورمیانه برای انجام حملات مستقیم علیه پهپادهای ایرانی استفاده کرده و مجموعهای از ناوهای جنگی، هواپیماها و سامانههای دفاع هوایی خود را در منطقه جابهجا کرده است.
لندن مدعی شده این حملات در چارچوب «دفاع جمعی از متحدان نظامی بریتانیا در خلیج فارس»، از جمله قطر، امارات و عربستان سعودی، انجام شدهاند.
این سیاست تاکنون توسط نخستوزیر جدید بریتانیا، اندی برنهام، نیز ادامه یافته و او پس از آغاز به کار در ماه ژوئیه، اجازه انجام حملات بیشتر آمریکا از پایگاههای بریتانیا را صادر کرده است.
در واکنش، ایران پایگاههای بریتانیایی مورد استفاده آمریکا را «اهداف مشروع» خوانده و به پایگاههایی که میزبان نیروهای بریتانیایی در عراق، قطر و امارات هستند حمله کرده است. ایران همچنین در ماه مارس دو موشک به سمت دیگو گارسیا شلیک کرد.
پایگاه RAF Akrotiri بریتانیا در قبرس نیز در همان ماه هدف یک حمله پهپادی قرار گرفت، اگرچه مقامهای بریتانیایی گفتهاند شواهدی در دست نیست که نشان دهد این حمله از سوی ایران انجام شده است.
فرانسه
در طول جنگ، امانوئل مکرون، رئیسجمهور فرانسه، نیز به همین ترتیب تأکید کرده است که هرگونه مشارکت نظامی فرانسه «صرفاً دفاعی» است.
او در ۳ مارس، نخستین موج حملات آمریکا و اسرائیل علیه جمهوری اسلامی را «خارج از چارچوب حقوق بینالملل» خواند و گفت پاریس «نمیتواند آن را تأیید کند.»
با این حال، فرانسه اجازه داده هواپیماهای نظامی پشتیبانی آمریکا در پایگاههای Istres و Avord این کشور فرود بیایند.
ژنرالهای فرانسوی تأکید کردهاند که تضمینهای کاملی دریافت کردهاند مبنی بر اینکه این هواپیماها مستقیماً در حملات علیه ایران مشارکت ندارند.
فرانسه پس از آن نیز وارد درگیری شد و جنگندههای خود را بر فراز امارات مستقر کرد؛ این اقدام پس از آن صورت گرفت که پایگاه نظامی فرانسه در ابوظبی، موسوم به Camp de la Paix (اردوگاه صلح)، در ماه مارس هدف حمله پهپادی ایران قرار گرفت.
فرانسه بیش از ۷۵۰ نیروی نظامی در این پایگاه دارد.
اما اسرائیل و آمریکا فرانسه را متهم کردهاند که مانع عبور پروازهای حامل مهمات برای اسرائیل از حریم هوایی خود شده است. ترامپ نیز در پستی در شبکه اجتماعی Truth Social در ۳۱ مارس، فرانسه را «بسیار غیرهمکار» خواند.
اسرائیل در واکنش اعلام کرد صنعت تسلیحاتی فرانسه را تحریم خواهد کرد.
در ابتدای جنگ، مکرون مذاکراتی را درباره احتمال ایجاد یک «مأموریت حمایتی» با استفاده از ناوهای نظامی اروپایی برای اسکورت کشتیهای کانتینری در تنگه هرمز هدایت کرد.
این مأموریت هرگز عملی نشد، اگرچه فرانسه تعدادی از ناوهای دریایی خود را به منطقه منتقل کرد.
فرانسه بعدها پیشنهاد کمک به ایران برای پاکسازی مینهای دریایی در تنگه هرمز را ارائه کرد. ایران این پیشنهاد را رد کرد و گفت چنین اقدامی با تفاهمنامه اسلامآباد مغایرت دارد.
اسپانیا
اسپانیا در میان کشورهای اروپایی، قاطعانهترین موضع را علیه جنگ آمریکا و اسرائیل اتخاذ کرده است.
پدرو سانچز، نخستوزیر اسپانیا، در یک سخنرانی تلویزیونی در ۴ مارس، چند روز پس از آغاز جنگ گفت:«موضع دولت اسپانیا را میتوان در چهار کلمه خلاصه کرد: نه به جنگ.»
او افزود: «نمیتوان به یک اقدام غیرقانونی با اقدامی غیرقانونی دیگر پاسخ داد، زیرا فاجعههای بزرگ بشری از همینجا آغاز میشوند.»
سانچز از همان ابتدا تأکید کرد که اسپانیا اجازه نخواهد داد آمریکا از دو پایگاه نظامی این کشور ــ پایگاه دریایی روتا و پایگاه هوایی مورون ــ برای عملیات مرتبط با جنگ استفاده کند.
اسپانیا سپس در ۳۰ مارس حریم هوایی خود را به روی هواپیماهای نظامی آمریکا، از جمله هواپیماهای سوخترسان، بست؛ اقدامی که هیچ کشور اروپایی دیگری انجام نداده است.
موضع اسپانیا واکنش شدید ترامپ را به دنبال داشت. رئیسجمهور آمریکا اسپانیا را «افتضاح» و «غیردوستانه» خواند.
آمریکا در ماه ژوئن تعرفههای جدیدی علیه اسپانیا اعمال کرد و در ژوئیه تهدید کرد که تجارت آمریکا با این کشور را بهطور کامل قطع خواهد کرد.
ترامپ پیشتر نیز به دلیل هزینه پایین نظامی اسپانیا خواستار اخراج این کشور از ناتو شده بود.
اسپانیا همچنین از منتقدان سرسخت اسرائیل در جنگ غزه بوده است.
آلمان
آلمان بیشترین تعداد نیروهای نظامی آمریکا را در میان کشورهای خارج از خود آمریکا میزبانی میکند؛ بیش از ۳۶ هزار نیروی فعال آمریکایی در دهها پایگاه نظامی که قدمت برخی از آنها به پایان جنگ جهانی دوم بازمیگردد.
مهمترین این پایگاهها رامشتاین است؛ بزرگترین پایگاه نیروی هوایی آمریکا خارج از خاک آمریکا و مقر اصلی این نیرو در اروپا.
جزئیات دقیق نحوه استفاده از این پایگاه در جنگ کنونی عمدتاً محرمانه باقی مانده است.
در جنگهای قبلی، آمریکا از این پایگاه برای هماهنگی حملات پهپادی و مأموریتهای بمباران استفاده کرده است.
فریدریش مرتس، صدراعظم محافظهکار آلمان که روابط تاریخی نزدیکی با آمریکا و اسرائیل دارد، پس از آنکه از محکوم کردن حملات اولیه علیه ایران خودداری کرد، با انتقاد گروههای حقوق بشری در آلمان مواجه شد.
او در عوض، در بیانیهای رسمی در اول مارس گفت:«ما همراه با آمریکا و اسرائیل، هدف پایان دادن به حکومت ایران را دنبال میکنیم.»
اما مرتس بعدها لحن خود را تغییر داد و در واشنگتن خشم ایجاد کرد؛ زمانی که در ۲۷ آوریل گفت آمریکا در مذاکرات برای پایان دادن به جنگ از سوی ایران «تحقیر میشود.»
ترامپ در واکنش گفت مرتس بهعنوان صدراعظم «عملکرد بسیار بدی» دارد و در اول ماه مه اعلام کرد آمریکا ۵ هزار نیروی نظامی خود را از آلمان خارج خواهد کرد.
ایتالیا
ایتالیا که میزبان بیش از ۱۲ هزار نیروی نظامی آمریکا در دهها پایگاه در سراسر خاک خود است، در بحبوحه مخالفت گسترده داخلی با جنگ آمریکا و اسرائیل، موضعی بسیار محتاطانه اتخاذ کرده است.
در ماه ژوئیه، جورجیا ملونی، نخستوزیر ایتالیا، ادعای مارک روته مبنی بر اینکه ایتالیا در جریان جنگ اجازه استفاده از پایگاههای نظامی خود برای حدود ۵۰۰ هواپیمای آمریکایی را داده است، رد کرد و گفت این هواپیماها برای عملیات رزمی استفاده نشدهاند.
ملونی در نشست ناتو در آنکارا در ۸ ژوئیه گفت: «ما در حملات علیه ایران مشارکت نخواهیم کرد. از ابتدای درگیری موضع ما کاملاً روشن بوده است.»
ملونی در ماه مارس در داخل ایتالیا با انتقاد عمومی مواجه شد؛ پس از آنکه ارتش آمریکا ویدئوهایی از تمرینهای بالگردهای خود بر فراز جزیره سیسیل منتشر کرد.
ایتالیا بعدها به دلیل یک اختلاف مربوط به مسائل اداری، بهطور موقت اجازه فرود هواپیماهای آمریکایی در پایگاه هوایی Sigonella در سیسیل را نداد.
ملونی که پیشتر روابط نزدیکی با ترامپ داشت، به دلیل موضع ایتالیا در قبال جنگ، شاهد تیره شدن روابط با آمریکا بوده است.
ترامپ در اول ماه مه، پس از تهدید به خروج نیروهای آمریکایی از ایتالیا، گفت: «ایتالیا هیچ کمکی به ما نکرده است.»
دولت ملونی که در طول جنگ اسرائیل در غزه از تلآویو حمایت سرسختانهای کرده بود، در ماه آوریل همچنین اعلام کرد که توافق دفاعی خود با اسرائیل را تمدید نخواهد کرد؛ توافقی که نخستین بار در سال ۲۰۰۳ امضا شده بود.
این تصمیم چند روز پس از آن اتخاذ شد که ایتالیا اسرائیل را به شلیک به نیروهای ایتالیایی عضو یک کاروان حافظ صلح سازمان ملل در لبنان متهم کرد.
یونان
از ماه فوریه، یونان اعلام کرده است که در جنگ علیه ایران مشارکت ندارد و نقش این کشور عموماً محدود بوده است.
یکی از کمکهای جزئی یونان زمانی انجام شد که این کشور در ماه مارس به بزرگترین ناو هواپیمابر آمریکا، USS Gerald R. Ford، اجازه داد برای تعمیرات در پایگاه دریایی Souda پهلو بگیرد.
این پایگاه در جزیره کرت قرار دارد و تنها بندر آبعمیق در مدیترانه است که به اندازه کافی ظرفیت لازم برای خدماترسانی به فورد را دارد؛ ناوی که بزرگترین کشتی جنگی جهان است و در روزهای ابتدایی جنگ ایران نقشی کلیدی ایفا کرد.
نیروهای نظامی یونان مستقر در عربستان سعودی نیز در ماه مارس پهپادهای ایرانی را بر فراز این کشور سرنگون کردند.
یونان که بخش زیادی از انرژی مورد نیاز خود را از عربستان سعودی وارد میکند، از سال ۲۰۲۱ اسکادرانهای دفاع هوایی خود را در عربستان مستقر کرده است.
بلغارستان
بلغارستان که از نظر جغرافیایی تنها با واسطه ترکیه از ایران جداست، در طول جنگ به آمریکا اجازه استفاده از پایگاههای نظامی خود را داده است.
اما نخستوزیر بلغارستان، رومن رادف، مانند بسیاری دیگر از رهبران اروپایی تأکید کرده که این پایگاهها «بهطور قاطع» برای عملیات نظامی آمریکا مورد استفاده قرار نخواهند گرفت و فعالیتهای آمریکا در آنها به رادار و سوخترسانی محدود است.
این اقدام با هشدار ایران مواجه شد.
اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران، در ۲۷ ژوئیه گفت بلغارستان «مسئولیت این تصمیم خطرناک را بر عهده خواهد داشت.»
ترامپ در مقابل، در طول جنگ از بلغارستان تمجید کرده است.
او در ۲۷ ژوئیه در تروث سوشال نوشت:د«ممنونم، نخستوزیر رادف! بلغارستان در کنار ترامپ ایستاده و از استقرار پایگاه نیروی هوایی آمریکا، با وجود تهدیدهای ایران، حمایت میکند.»
رومانی
رومانی، عضو ناتو که میزبان حدود ۱۰۰۰ نیروی آمریکایی است، در ماه مارس به آمریکا اجازه داد از پایگاههای استراتژیک خود در دریای سیاه برای مأموریتهای مرتبط با ایران استفاده کند.
با این حال، نیکوشور دان، رئیسجمهور رومانی، تأکید کرده است که فعالیتهای آمریکا در رومانی به یک «نقش کاملاً دفاعی» محدود میشود.
این تصمیم پس از آن اتخاذ شد که آمریکا در ماه اکتبر تصمیم گرفت تعداد پیروهای خود در رومانی را کاهش دهد؛ اقدامی که نگرانیهایی را درباره میزان اطمینان از حمایت آمریکا از رومانی در صورت حمله روسیه، همسایه این کشور، ایجاد کرده بود. همچنین بخوانید عضو کمیسیون امنیت ملی مجلس: قطر، کویت و امارات خانهشان را سنگر دشمن کردهاند، بعدا گلایه نکنند برگ برنده ایران در رویارویی با آمریکا /دستیابی به توافق جدید آسان نخواهد بود سردار ابنالرضا: دشمن تصور میکرد ایران ظرف دو هفته تسلیم شود/ وقت آن رسیده که ترتیبات جدید توسط کشورهای منطقه شکل بگیرد این سلاحهای ایرانی آمریکا را غافلگیر کرد/آنچه جنگ به صنعت دفاعی ایران آموخت
