جای خالی امنیت

امیر پژوه: از قطعی گسترده اینترنت در سال ۱۳۹۸ تا محدودیت‌های ارتباطی در دوره اعتراضات سال‌های اخیر و جنگ‌های تحمیلی 1404 و 1405، یکی از مشکلات اصلی کاربران ایرانی این بوده که بسیاری از کارهای روزمره آنها به سرویس‌هایی وابسته است که با قطع اینترنت بین‌الملل از دسترس خارج می‌شوند. گوگل یکی از مهم‌ترین این سرویس‌هاست؛ ابزاری که برای جست‌وجوی اطلاعات، دسترسی به منابع آموزشی، پیدا‌کردن مسیر، انجام امور کاری و حتی حل مشکلات فنی به آن مراجعه می‌کنیم. وقتی دسترسی به گوگل و دیگر سرویس‌های خارجی مختل می‌شود، بخشی از این فعالیت‌ها نیز متوقف می‌شود. این مسئله در جریان جنگ ۴۰روزه و قطعی ۸۸روزه اینترنت، بیش از گذشته خود را نشان داد. در چنین شرایطی، مرورگرها و جست‌وجوگرهای ایرانی با وعده‌هایی مانند دسترسی به سایت‌های فیلترشده، استفاده از برخی خدمات بدون نیاز به فیلترشکن و باز‌شدن سایت‌های بانکی و سازمانی بدون نیاز به گواهی امنیتی معرفی شدند. برخی از این محصولات با تکیه بر قابلیت‌های فنی خود و برخی دیگر با تأکید بر سازگاری با شرایط خاص اینترنت ایران، تلاش می‌کنند جایگزینی برای ابزارهای خارجی باشند. اما در کنار مسئله دسترسی، پرسش مهم‌تری نیز مطرح است: آیا مرورگری که وعده دسترسی آسان‌تر می‌دهد، از اطلاعات و ارتباطات کاربران نیز به همان اندازه محافظت می‌کند؟ بررسی معماری مرورگرها، شیوه مدیریت گواهی‌های امنیتی و نحوه پردازش داده‌ها نشان می‌دهد نمی‌توان صرفا با اتکا به‌ عنوان «مرورگر ملی» یا عبارت‌هایی مانند «اینترنت امن» درباره امنیت یک محصول قضاوت کرد. در برخی موارد، سازوکارهایی که مرورگرهای ایرانی برای رفع خطاهای امنیتی یا تسهیل دسترسی به سایت‌ها به کار می‌برند، خود به بررسی مستقل و دقیق نیاز دارند.

  از مرورگر بومی تا نسخه‌های سفارشی‌شده  …