بنزین فقط هزینه سوخت خودروهای شخصی نیست. کامیون، تاکسی، وانت، ماشینآلات و بخش بزرگی از شبکه حملونقل کالا و خدمات به سوخت وابستهاند. وقتی قیمت بنزین بالا میرود، تولیدکننده و توزیعکننده، افزایش هزینه حملونقل را در قیمت محصول خود لحاظ میکنند. از آن مهمتر، قیمت بنزین در اقتصاد ایران یک قیمت بسیار محسوس و قابل مشاهده است.
افزایش آن میتواند انتظارات تورمی ایجاد کند و حتی پیش از آنکه تمام آثار مستقیم افزایش هزینه سوخت در حسابهای بنگاهها ظاهر شود، فروشندگان و تولیدکنندگان را به افزایش قیمت سایر کالاها و خدمات سوق میدهد. به همین دلیل، اثر افزایش قیمت بنزین بر شاخصهای روزمره اقتصادی و تجربه واقعی مردم ممکن است صرفاً با محاسبه سهم مستقیم سوخت در هزینه تولید یا سبد خانوار توضیح داده نشود.
به بیان دیگر، ممکن است یک محاسبه حسابداری بگوید افزایش قیمت بنزین باید تنها مقدار محدودی بر قیمت یک کالا اثر بگذارد، اما در اقتصاد واقعی، زنجیره حملونقل، انتظارات تورمی و رفتار تولیدکنندگان و فروشندگان باعث میشود اثر نهایی گستردهتر شود. این همان فاصلهای است که گاهی میان محاسبه روی کاغذ و اقتصاد در زندگی روزمره دیده میشود.
بنزین ارزان نیز البته بدون هزینه نیست؛ قیمت بسیار پایین میتواند مصرف بیرویه، قاچاق، اتلاف انرژی، آلودگی و فشار بر منابع عمومی ایجاد کند؛ بنابراین اصلاح قیمت انرژی میتواند ضروری باشد، … …
