بهگزارش پیوست، از پروانه ارتباطات ثابت و مجوز PSP تا دسترسی به دادههای اعتباری، شبکه اپراتور موبایل، فرکانس و زنجیره امضای الکترونیکی، بخشی از ارزش اقتصادی در بازار فناوری ایران فقط از فروش محصول و خدمت ایجاد نمیشود بلکه از حقی ناشی میشود که مقررات برای ورود، اتصال یا دسترسی به یک زیرساخت تعریف کردهاند.
با این حال، مجوز را نمیتوان کلی معادل رانت در مثالهای پیشرو دانست. بسیاری از مجوزها برای کنترل ریسک، تضمین کیفیت، مدیریت منابع کمیاب و حفظ پایداری خدمات ضروریاند. این گزارش عمدا سراغ مزایایی مانند معافیت مالیاتی، استقرار در پارکهای علم و فناوری یا حمایتهای دانشبنیان نرفته است زیرا تمرکز گزارش بر امتیازهایی است که مستقیما به «حق ورود، دسترسی یا جایگاه در یک بازار» گره خوردهاند. این حمایتها هرچند میتوانند میان شرکتهای برخوردار و غیربرخوردار مزیت نابرابر ایجاد کنند، اما بیشتر از جنس کاهش هزینه یا حمایت سیاستیاند، نه ایجاد حق انحصاری یا دسترسی محدود.چرا اصلا مجوز محدود میشود؟
محدودکردن ورود در بسیاری از این بازارها از نظر حقوقی و اقتصادی منطق مشخصی دارد. قانون تسهیل صدور مجوزهای کسبوکار نیز همه فعالیتها را یکسان نمیبیند و برای فعالیتهایی که میتوانند سلامت، محیطزیست، نظم پولی، مالی و ارزی، فرهنگ یا امنیت ملی را مستقیما تهدید کنند امکان مجوزهای تاییدمحور را در نظر گرفته است. در ارتباطات و خدمات مالی نیز تنظیمگر با مسائلی مانند امنیت شبکه، پایداری خدمت، حفاظت از پول و داده کاربران، کیفیت خدمات، اتصال متقابل شبکهها و استفاده از منابع کمیابی مانند فرکانس روبهرو است. در چنین شرایطی، پروانه ابزاری برای تعیین مسئولیت، کنترل کیفیت و مدیریت بازار است، نه صرفا مانعی برای ورود. …
