روز ۲۰ فروردین ماه ۱۴۰۵ وقتی مریم طهماسبی، استاد روانشناسی کالج لسآنجلس پیرس، پیام پسرش را دریافت کرد که از نیامدن پدر بهدنبال او خبر میداد، گمان میکرد با حادثهای ساده و روزمره روبهروست. اما در ساعتهای بعد، مشخص شد همسرش عیسی هاشمی، استاد روانشناسی کسبوکار در مدرسه شیکاگو، توسط اداره مهاجرت و گمرک آمریکا (ICE) بازداشت شده است. تنها یک روز بعد با محاصره خودروی طهماسبی توسط مأموران وزارت امنیت داخلی آمریکا (DHS) در خیابانهای لسآنجلس، او و پسر نوجوانش نیز دستگیر شدند. آنها خیلی زود روانه بازداشتگاههای تگزاس شدند تا پروسه لغو اقامت دائم (گرینکارت) آنها رسماً آغاز شود.
من عاشق آمریکام!
انتشار نامهای افشاگرانه از سوی مریم طهماسبی در مجله آمریکایی «نیشن» (The Nation) پس از ۱۲۰ روز بازداشت جزئیات بیشتری از این پرونده جنجالی را روشن کرده است. او در این متن با اشاره به علاقه قبلیاش به ایالات متحده نوشته است: «من امیدوار بودم ایالات متحده آمریکا، کشوری که دوستش داشتم، متفاوت باشد». او برخورد سیستماتیک دولت آمریکا را مجازاتی سخت بر پایه «تبار و خون» دانسته است. دولت آمریکا علت لغو اقامت و بازداشت این خانواده سه نفره را نسبت نسبی عیسی هاشمی با معصومه ابتکار عنوان کرده است؛ چهرهای که در سال ۱۳۵۸ با نام مستعار «خواهر مری» سخنگوی اصلی دانشجویان تصرفکننده سفارت آمریکا بود و به زبان انگلیسی، مواضع آنها را برابر دوربین رسانهها تبیین میکرد.
طهماسبی در نامه خود آورده که نمیخواهد، زندگی و دستاوردهای علمیاش با اقدامات فرد دیگری در نیمقرن پیش تعریف شود. او مینویسد: «تصور کنید زنی مستقل هستید… و بعد به شما گفته میشود، موجودیتتان میتواند براساس نسبتهای خانوادگی نادیده گرفته شود و مسئول اتفاقاتی هستید که پیش از به دنیا آمدنتان، رخ داده است».
پشت درهای بسته بازداشتگاه
طهماسبی در این گزارش از شرایط سخت بازداشت، نگهداری جداگانه از همسرش و اختصاص تنها ۱۰ دقیقه تماس تلفنی تحت نظارت در هر دو هفته روایت کرده است. انتشار تصویر بدون پوشش سرِ او همراه این نامه در رسانههای غربی و شبکههای مجازی نیز بازتاب وسیعی یافت.
از سوی دیگر، طهماسبی فاش کرده که خانوادهاش رسماً خواستار خروج داوطلبانه از خاک آمریکا شدهاند اما واشنگتن با این درخواست مخالفت و اعلام کرده که قصد دارد آنها را تا زمان تعیینتکلیف نهایی در بازداشت نگه دارد.
این پرونده اکنون به یکی از متفاوتترین پروندههای مهاجرتی تبدیل شده است؛ روایتی از فرزندان معصومه ابتکار که فرسنگها دورتر از شعارهای آن دوران برای حفظ حق اقامت خود در آمریکا به رسانهها و قوانین همان کشور متوسل شدهاند.
