ایران با قرارداد گازی روسیه چه چیزی به دست می‌آورد؟

به گزارش خبرنگار اقتصاد معاصر؛ سال‌هاست که ایران با مشکل کمبود و ناترازی گاز در فصل زمستان روبه‌روست. هر زمستان، وقتی مصرف خانگی بالا می‌رود، بخشی از هزینه این ناترازی به صنایع و نیروگاه‌ها منتقل می‌شود؛ کارخانه‌ها با محدودیت سوخت روبه‌رو می‌شوند و نیروگاه‌ها ناچارند به مصرف بیشتر گازوئیل و نفت‌کوره روی آورند. خسارت واردشده به بعضی تاسیسات گازی در جنگ امسال نیز بر دشواری تامین پایدار افزوده است. 

در چنین وضعی، واردات گاز روسیه ممکن است راه‌حلی فوری به نظر برسد اما پیش از آن باید روشن شود ایران قرار است با این گاز فقط کسری عرضه خود را بپوشاند یا سهمی پایدار از تجارت منطقه‌ای انرژی به دست آورد. این دو هدف، یکسان نیستند و به قراردادهای متفاوتی نیاز دارند. روسیه چرا به مسیر ایران نیاز دارد؟

بازار صادراتی گاز روسیه پس از جنگ اوکراین تغییر اساسی کرده است. طبق آمار آژانس بین‌المللی انرژی، صادرات خط‌لوله‌ای گاز روسیه به اتحادیه اروپا میان سال‌های ۲۰۲۱ تا ۲۰۲۵ نزدیک به ۹۰ درصد کاهش یافت. بخشی از گاز به سمت چین و سایر مشتریان هدایت شده اما توسعه بازارهای تازه بدون خط لوله، سرمایه‌گذاری و توافق بلندمدت ممکن نیست. در نتیجه، دسترسی به بازارهای جنوبی برای مسکو ارزش اقتصادی پیدا کرده است.

در طرف مقابل، ایران هم با شبکه گسترده انتقال گاز و هم‌جواری با بازارهایی مانند عراق، ترکیه و پاکستان موقعیتی دارد که می‌تواند برای روسیه مفید باشد. این مزیت البته به معنی آماده بودن مسیر انتقال نیست. با وجود اعلام پیشرفت مذاکرات در اواخر مهر ۱۴۰۵، طرفین هنوز درباره جزئیات اجرایی انتقال از مسیر جمهوری آذربایجان گفت‌وگو می‌کنند و اعلام توافق کلی را نباید با آغاز تحویل تجاری اشتباه گرفت. رقم‌های مطرح‌شده برای ظرفیت نهایی نیز تا زمانی که زیرساخت و تعهدات قراردادی تامین نشده، صرفا ظرفیت بالقوه‌اند. واردات بیشتر، الزاما به معنای ناترازی کمتر نیست …