آیت‌الله حسین عرب کاشانی: آیت‌الله العظمی صانعی «مهندسی استنباط و اجتهاد» را تا حدودی تغییر داده است

یک استاد حوزه علمیه قم با تأکید بر اینکه آیت‌الله العظمی صانعی «مهندسی استنباط و اجتهاد» را تا حدودی تغییر داده، گفت: بیشترین استفاده علمی فقهی آقای صانعی، از محضر امام خمینی(س) بوده است ولی آراء آنها نشان می‌دهد که مسلک فقهی ایشان با همه استفاده‌هایی که از استادش کرده و به رغم احترام و تواضع فوق‌العاده‌ای که برای امام قائل بوده و تا آنجا که ما می‌شنیدیم، تا اسم امام را می‌شنید، بلافاصله «سلام الله علیه» می‌فرمودند، مسلکشان مستقل بوده است.

به گزارش خبرنگار جماران، آیت‌الله حسین عرب کاشانی طی سخنانی در یازدهمین نشست از سلسله نشست‌های فقه‌پژوهی، با موضوع مبانی و روش‌شناسی اجتهاد در آراء و آثار آیت‌الله العظمی صانعی، گفت: تمامِ آن‌چه که مرحوم آخوند به عنوانِ استحاله، دور، تسلسل، علت بر معلول، و تأخر شرط، استفاده کرده، جملگی از دیدگاه فلسفه، محال نیست؛ هرچند که ممکن است برخی از آنها لغو باشد.

این استاد حوزه علمیه قم افزود: این نکته‌ای است که باید توجه کرد و کسانی مثل امام خمینی و علامه طباطبایی که به مسائل عقلی و همچنین مسائل عقلایی عالم بوده‌اند، تذکر داده‌اند و توجه داشته‌اند. خوشبختانه مرحوم آیت الله العظمی صانعی این زیرکی را توجه را داشته که حوزه مسائل فقه و اصول، حوزه ادراکات عقلایی است و بنای عقلا، حسن و قبح عقلی و مانند آن، مسائل عقل عملی به شمار می‌روند و حوزه‌اش با حوزه عقل نظری که برهان است، کاملا جداست.

وی تصریح کرد: به نظرم باید این را به عنوان ضرورت شمرد که نه می‌توان مسائل عقلی فلسفی را وارد مسائل فقه و اصول و مبانی عقلایی ساخت و نه مباحث عقلایی را به حوزه فقه و اصول برد، اما برخی به عکس، چنین کرده‌اند. مثلا در کلام نمی‌توان همه چیز را با حسن و قبح عقلی سنجید؛ چون در واقع، «حسن و قبح عقلایی» است و ما آن را «حسن و قبح عقلی» می‌نامیم و مبنایش آراء محموده و بنای عقلاست که در حوزه ادراکات عقل عملی می‌گنجد. …