با توجه به اینکه بسیاری از زنان بعد از مادر شدن با دوگانه «مادری یا اشتغال» مواجه میشوند، به نظر شما مهمترین مانع ساختاری برای اینکه یک زن بتواند هم مادر موفقی باشد و هم کارمند، چیست؟
پرسش بسیار مهم و بجایی است و باید عرض کنم که ریشه این دوگانه را نباید در توان یا اراده خود زنان جستوجو کرد؛ مشکل اصلی، ساختاری است. در ساختار اشتغال، زن شاغل عملاً با همان ضوابط و شرایطی کار میکند که مرد شاغل، در حالی که بهموجب هنجارهای فرهنگی و ارزشهای جامعه، بار اصلی فرزندپروری و نگهداری از کودکان بر دوش اوست و نتیجه طبیعی آن، فشار همزمان ایفای چند نقش است؛ یعنی اضطراب، خستگی مضاعف، کاهش بهرهوری و اعتمادبهنفس، افزایش اختلافات خانوادگی و در نهایت ترک شغل یا کاهش فرزندآوری.
به نظر من، مهمترین مانع ساختاری، «فقدان زیرساختهای مراقبتی قابلاعتماد و مقرونبهصرفه» است، بهویژه نبود مراقبت کودک باکیفیت، مرخصی والدینی مناسب و تقسیم نابرابر کار مراقبتی بدوندستمزد. مسئله فقط «انتخاب شخصی» نیست؛ وقتی مراقبت از کودک یا سالمند بهطور عمده بر دوش زن میافتد، اشتغال او عملاً با هزینه زمانی و روانی بسیار بالاتری همراه میشود و این همان چیزی است که او را در دوگانه «مادری یا اشتغال» قرار میدهد.
البته تجربه کشورها نشان داده حمایت از مادران شاغل به نفع کارفرما هم هست و به بهبود بهرهوری، وفاداری کارکنان و کاهش هزینههای جابهجایی نیروی کار میانجامد. از منظر سیاستهای جمعیتی و تحکیم خانواده نیز که محور نظام ارزشی ماست، رفع این مانع ساختاری یک ضرورت ملی است و مجلس نیز در برنامههای توسعه به خصوص برنامه هفتم پیشرفت و قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت در اولویت قرار داده است. …
