محک تجارت از مسیر جاده

مرضیه احقاقی:  افزایش تقاضا برای حمل زمینی کالا، در شرایط محدودیت مسیرهای دریایی، مرزهای کشور را با چالش ظرفیت و پذیرش روبه‌رو کرده است. توقف طولانی کامیون‌ها در گذرگاه‌هایی مانند بازرگان، محدودیت تجهیزات گمرکی و مشکلات مسیرهای جایگزین، نشان می‌دهد که جابه‌جایی بار از یک مسیر به مسیر دیگر، بدون توسعه زیرساخت‌ها و هماهنگی با کشورهای همسایه، لزوما به تسریع تجارت منجر نمی‌شود. در این میان، افزایش ظرفیت پذیرش کامیون‌ها، توزیع متوازن بار میان مرزها و تقویت دیپلماسی حمل‌ونقل، به ضرورت‌هایی برای کاهش فشار بر شبکه لجستیک تبدیل شده‌اند. ظرفیت مرزهای زمینی زیر فشار تغییر مسیر تجارت

داده‌های مربوط به جابه‌جایی کالا از مبادی زمینی کشور نشان می‌دهد که تجارت زمینی ایران از نظر حجم صادرات و واردات، میان گذرگاه‌های مختلف توزیع نامتوازنی دارد. براساس آخرین آمار در دسترس که مربوط به سال۱۴۰۳ است، دوغارون، نوردوز، آستارا، میرجاوه و بازرگان در میان مرزهای مورد بررسی، بیشترین حجم صادرات را به خود اختصاص داده‌اند؛ درحالی‌که در بخش واردات، بازرگان با فاصله قابل‌توجهی در صدر قرار دارد و پس از آن میرجاوه و جلفا دیده می‌شوند. این تفاوت نشان می‌دهد که مرزهای زمینی از نظر نوع و جهت جریان کالا، کارکرد یکسانی ندارند. در میان مرزهای زمینی منتخب، جمهوری آذربایجان و افغانستان مهم‌ترین مقاصد صادراتی از نظر حجم عبور کالا بوده‌اند؛ در مقابل، ترکیه مهم‌ترین مسیر واردات زمینی در این مجموعه را تشکیل داده است. البته نباید فراموش کرد که این رتبه‌بندی فقط بر مبنای ۱۲مرز برتر از نظر جابه‌جایی کالا است و کل تجارت زمینی ایران را پوشش نمی‌دهد. همچنین، حجم عبور کالا از یک مرز لزوما به معنای مقصد نهایی آن کشور نیست؛ بخشی از کالاها ممکن است ترانزیتی باشند یا از طریق کشورهای همسایه به بازارهای دیگر برسند. …